Kunst Museum Basel

 

Vandaag bezochten we het Kunstmuseum Basel en Photo Basel. Ik beperk me tot het museum. Het voordeel van zo'n museum met een uitgebreide collectie is dat je in één bezoek kunt zien hoe de schilderkunst zich heeft ontwikkeld tot wat zij vandaag is. Maar niet alleen dat. Je krijgt ook te zien welke gebeurtenissen een onuitwisbare indruk hebben achtergelaten, waar kunstenaars in de loop der eeuwen op zijn gaan letten, zij kwamen natuurlijk niet voor niets tot hun keuze van thema's en onderwerpen. Waar ik mij in vroeger jaren heel erg lang heb geconcentreerd op de Middeleeuwen ( Renaissance, barok en rococo heb ik simpelweg overgeslagen, het is niet om aan te zien, nog steeds niet), kijk ik vandaag de dag toch het liefste naar wat er met Mondriaan in de schilderkunst veranderde en heb ik een sterke voorkeur voor het hedendaagse repertoire.

Hoogtepunten van de dag waren dit keer Mondriaan en twee prachtige Rothko's waar zijn Nr 1 niet te fotograferen bleek, het is bijna monochroom zwart dat ik met mijn camera (een Nikon P950) niet goed geregistreerd krijg. Maar ook het werk van Helen Frankenthaler, van wie ik zelfs nog nooit had gehoord, kon mij zeer boeien, vooral haar latere werk. Zij werd onder andere beïnvloed door Jackson Pollock met dien verstande dat Frankenthaler verf op een liggend doek laat vloeien om het vervolgens uit te boenen en in te laten trekken. Daardoor ontstaat een zekere tekening met de nodige kleurschakeringen. Je zou kunnen zeggen dat ze afwacht welk resultaat haar methode oplevert. Pollock ging daar bewuster mee om, hij kon gooien en smijten met verf maar hij wist precies wat hij wilde bereiken.

Enfin, de reis zit erop. Vier hete dagen in Basel, rijk gevulde dagen, het was een waar genoegen.

 

Tinguely

 

Na een kort laatste bezoek aan Art Basel waar ik eigenlijk opnieuw te snel overvoerd raakte met talloze beelden bezochten we het Tinguely Museum in Basel. Tinguely (1925-1991) was de grondlegger van de kinetische kunst, hij maakte ingenieuze installaties waar van alles aan en in kon bewegen. Hij moet over een schier eindeloze fantasie hebben beschikt. Na een huwelijk met de Zwitserse kunstenares Eva Aeppli ging hij een relatie aan met Niki de Saint Phalle, een Franse, u vast wel bekende beeldhouwster. Ze zouden veel samenwerken. Centraal in zijn werk staat de gedachte dat de essentie van het leven en de kunst bestaat uit continue beweging en verandering. Zijn installaties zijn volkomen onnut, ze brengen niets voort, misschien zijn  ze zijn commentaar op de snelle kapitalistische samenleving. Mocht u ooit in Basel geraken, sla dit museum dan niet over, het is beslist de moeite waard. Ik kwam vor het eerst in aanraking met Tinguely toen ik zijn drijvende objecten zag in de vijver naast het Centre Pompidou, inmiddels meer dan vijftig jaar geleden. Hij blijft actueel en intrigeren. Heerlijk werk.

 

Art Basel

 

Art Basel is een van de grootste kunstbeurzen ter wereld. Honderden meer en minder bekende galeriehouders geven hier acte de présence. Aan het einde van de middag merkte ik dat ik niets meer opnam, tijd om naar huis te gaan.

Het is heerlijk om hier rond te lopen en te kijken naar het zeer diverse publiek dat hier komt kijken, te luisteren naar het jargon van de galeriehouders die met elkaar wedijveren om er zo exotisch mogelijk uit te zien, lof bewust casual en slordig, dat bleek ook populair.

Wat betreft de kunst is het, althans wat mij betreft, net als met hedendaagse poëzie. Dat is een taal die ik niet spreek, ik kan er niet in doordringen. Waarom vind ik de Kooning prachtig en begrijp ik niets van andere kunst? Ik weet het zelf niet dus ik loop rond en blijf alleen stilstaan als mijn oog ernaartoe getrokken wordt. Soms is de vorm aantrekkelijk, soms de kleuren, soms het beeld. Vaak is het niet eens kunst, eerder een kunstje.

Je moet hier gewoon de tijd nemen en  rond kijken. Maar als ik zou moeten kiezen tussen Art Basel en de Biënnale in Venetië, dan wist ik het wel, dan stapte ik subiet in een gondel. Het grote verschil is dat er in Venetië een curator of intendant die verondersteld wordt een complete expositie in te richten op basis van een samenhangend concept of idee. In Basel brengt iedere standhouder zijn eigen protegees. 

Basel en omgeving

 

We vertrokken naar Basel om de Basel Art Fair te zien. We logeren in een zeer fraai AirBNB in Buschwiller, op een steenworp afstand van Basel maar net aan de Franse kant van de grens. Vandaag bezochten we de Fondation Beyeler in Riehen Zwitserland, even ten noordoosten van Basel en daarna de Vitra Campus in Weil am Rhein, net over de grens in Duitsland. We zitten dus bovenop een drielandenpunt en  de temperatuur loopt vandaag op tot 32 graden Celsius.

Fondation Beyeler is een van de grote Europese musea op het gebied van moderne kunst. Helaas was de vaste collectie vandaag niet te bezichtigen maar Malevitsj, Mondriaan en Francis Bacon konden mij wel boeien. Van Bacon begrijp ik niet veel, je denkt haast dat hij wel een ernstig getroebleerd mens moet zijn geweest maar dan nog verbaas je je over zijn beeldtaal en zijn vermogen om precies dat te schilderen wat hij voor ogen had.

Het was druk in de Fondation en er was heel veel heel erg chique publiek. Voor het museum stond een aantal indrukwekkende bolides gereed om het publiek naar huis of naar de Basel Art Fair te zoeven. Ik hoorde alle talen, onder andere ook een in het Russisch telefonerende taxichauffeur van een van die bolides.

Daarna vertrokken we naar de Vitra Campus in Weil am Rhein, naar het schijnt het mekka van de wereld van design. Veel meubels vooral, mooie meubels en ander fraai ontwerp en veelal verrassende kleurstellingen. Prachtig was ook het gebouw van Frank Gehry, die we natuurlijk kennen van zijn musea in Herford en  Bilbao. En er is ook een werkelijk prachtige tuin van Piet Oudolf te bewonderen.

 

 

 

Rechtsextremisme aan de kaak stellen of doodzwijgen?

 

In de NRC van dit weekend schrijft filosoof en activist Chris Julien een interessant artikel waarin hij betoogt dat ook de journalistiek beter een cordon sanitaire rondom rechts-extremisme bouwt dan door middel van  onderzoeksjournalistiek zulk gedachtegoed aan de kaak stelt. Julien stelt vast dat naarmate de journalistiek meer schrijft over de achtergronden van rechts-extremisme, zulk gedachtegoed steeds normaler wordt, lijkt te worden. Niet alleen dat vaker erover schrijven speelt zulk gedachtegoed in de kaart, ook het voortdurend ontmaskeren en stellen van grenzen lijkt alleen maar contraproductief te werken.

Julien schrijft: "Per saldo is het effect van alle ophef over de zoveelste uitspatting van een uiterst rechtse politicus, dat de groep die zulke standpunten huldigt groter lijkt dan ze is. Zo verschuift de indruk van wat gezegd mag worden, welke emoties het daglicht kunnen verdragen én wie het meerderheidsstandpunt vertegenwoordigt. Dat zelfs de kritiek die indruk niet weg kan nemen, is het geheime wapen van uiterst rechts." Ik onderschrijf de constatering van Julien dat de populist immuun lijkt voor rationele kritiek. Die reageert laconiek op de streep in het zand, de morele aanklacht en het feitenrelaas met de ultieme populistische uitdaging: "wat ga je eraan doen dan?"

Vervolgens concludeert de schrijver dat een cordon sanitair het beste antwoord op rechts-extremisme is. Maar dat werkt alleen als alle betrokkenen daaraan meedoen. Als er één kikker uit de kruiwagen springt, wordt de ban gebroken. En van de journalistiek, stelt Julien, mogen we het goede voorbeeld verwachten en dat noodzaakt een andere taakopvatting. Naast transparantie en duiding gaat die over het obscuur maken en onttrekken van aandacht an de afzenders van ontoelaatbare opvattingen.

Op zo'n artikel kun je heel lang kauwen en ik ben het er onmiddellijk mee eens dat je niet op iedere lap rood vlees hoeft te reageren. En dat het risico dat journalistieke aandacht een beweging groter kan maken is een gekend fenomeen. Denk maar aan de Johan Derksen mantra: "het kan me niet schelen wat ze over me lullen, als ze maar over me lullen".

Het is een gegeven dat het rechtspopulisme wereldwijd heel attractief lijkt geworden. En we zien ook dat de sociaaldemocratie er nergens in is geslaagd met een passend antwoord te komen. Enerzijds wordt dat veroorzaakt doordat de sociaaldemocratie geen goede antenne meer lijkt te hebben voor de noden van de moderne burger. Maar er is meer aan de hand. De democratie wordt niet langer gezien als een de enige uitweg uit maatschappelijke onrust of oplossing voor grotere samenlevingsproblemen. En al helemaal niet voor migrantenbewegingen die over de hele wereld tot extremistische en vooral onverdraagzame uitingen en protesten leidt.

Ik ben het radicaal oneens met Chris Julien. Waarom dat zo is leest u hier. 

 

Peter Kuipers Munneke in heldere taal

 

We komen onze weerman Peter Kuipers Munneke geregeld tegen in de wetenschapsbijlage van de NRC. En tot mijn genoegen moet ik zeggen. Net als een van zijn voorgangers meteoroloog Gerrit Hiemstra is ook meteoroloog en glacioloog Kuipers Munneke een fel pleiter voor een gezond klimaat. Het is tegen de wind zeilen dat de laatste jaren meer en meer ontaardt in tegen windmolens vechten. Niet langer zijn de tijden gunstig voor hoogst noodzakelijke klimaatbeschermingsmaatregelen. Nu de politieke verhoudingen vooral door rattenvangers en populisten worden ingekleurd en bepaald, wordt zorg voor het klimaat weggezet als een elitaire geldverslindende linkse hobby.

Vandaag gaat Kuipers Munneke in op de energie slurpende AI. In 2020 beloofden Amazon, Google, Meta en Microsoft nog een netto uitstoot nul in 2030. Maar sinds AI in onze wereld kwam verlieten ze bliksemsnel dat fraaie scenario. Sam Altman bijvoorbeeld verklaarde dat de vraag naar AI zo groot zal worden dat óf een groot deel van het aardoppervlak bedekt zal raken met datacenters, óf dat we datacenters in een schil rond de aarde zullen laten zweven. Kuipers Munneke: "het is volstrekt helder dat het klimaat de techbazen geen zier interesseert."

Die techbazen hebben alleen maar hinder van klimaatbeschermende maatregelen en ze verklaren zulke maatregelen doodleuk volstrekt overbodig omdat in hun ogen uiteindelijk AI het klimaatprobleem voor ons gaat oplossen. Ze kunnen hun kwaadaardigheid niet nadrukkelijker aantonen. Peter Kuipers Munneke sluit zijn artikel als volgt af: "Na het demasqué van AI, dat ooit zal komen, resten ons de scherven van een ontplofte bubbel, een fata morgana van een glinsterend luchtkasteel met koningen op grote tronen die in het niets verdwijnen."

Hierboven ziet u de hyperkapitalistische bende bijeen:  Elon Musk, Sundar Pichai, Sam Altman, Jeff Bezos, Satya Nadella, Tim Cook, Mark Zuckerberg en Jensen Huang.

Trump zet een frontale aanval op wetenschap in

 

Amerika was ooit leidend in de wetenschappen en het bezat de beste universiteiten van de wereld. Daar heeft Trump in een noodtempo een einde aangemaakt en nu is de slotaanval ingezet die de wetenschappen definitief op de knieën moet krijgen. In de Volkskrant lezen we:

Al in augustus vorig jaar tekende Trump een decreet dat bepaalt dat onderzoek met overheidsgeld ‘de beleidsprioriteiten van de president moet dienen’. Het nieuwe regelboek, 412 pagina’s dik, vult dat verder in. Vanaf oktober krijgen politiek aangewezen functionarissen het eerste recht om onderzoeken goed te keuren of af te wijzen. Beoordelingen door panels van collega-wetenschappers, die nu nog leidend zijn, tellen alleen nog als ‘adviserend’, aldus het voorstel.

De dienst Management en Budget van het Witte Huis heeft dit voorstel ingediend. Het plan is onder meer bedoeld om ‘ervoor te zorgen dat de dollars van belastingbetalers goed worden besteed’, aldus een OMB-woordvoerder in een verklaring aan de pers. ‘Federale onderzoeksbeurzen waren gepolitiseerd om een radicaal-linkse agenda te promoten. Dat stopt nu.’

Onvoorstelbaar dat der Amerikanen dit laten gebeuren. Onvoorstelbaar dat Trump meent hiermee zijn land te dienen. Dit is het toppunt van kwaadaardigheid en de doodsteek voor de Amerikaanse wetenschappen. Trump katapulteert zijn land met één pennenstreek terug naar de Middeleeuwen.