De Duitse verkiezingen hebben het resultaat opgeleverd waar velen voor vreesden. Verlies voor de coalitie van de afgelopen jaren maar de CDU blijft de grootste partij en de SPD wordt het hardste afgestraft. Een kopie van de NL verkiezingen. Bescheiden winst voor de Groenen en de FDP die nu samen met Merkel de Jamaica-coalitie moeten gaan smeden. Nieuw en spectaculair is de reeds verwachte winst van de AfD, voor het eerst een partij rechts van de CDU die serieus stemmen naar zich toe wist te trekken.
De oorzaken zijn tweeledig: de vluchtelingencrisis en de tegenstellingen tussen arm en rijk. Om met dit laatste te beginnen: dit is een wereldwijd probleem, veroorzaakt door globalisering en het kapitalisme. Het kapitalisme lijkt onvermijdelijk te leiden naar een internationale samenleving waarin de middenklasse verdwijnt en waarin steeds minder mensen profiteren van de economische groei en steeds zwaarder de dupe worden van economische crises. Dat de CDU hier geen antwoord op heeft is niet zo vreemd natuurlijk. Geen enkele op het kapitalisme gestoelde politieke beweging zal hier een adequaat antwoord kunnen vinden.
En dan resteert natuurlijk het vluchtelingenprobleem. In mijn ogen heeft Merkel alles op alles gezet om de Duitse bevolking te overtuigen van de noodzaak en vooral de morele plicht om mensen in nood te helpen. Het bleek een vergeefs appel. En ook dat is niet nieuw. We moeten vaststellen dat het absorptievermogen van westerse samenlevingen haar grens heeft bereikt. Maar ik blijf het zeggen: dit is pas het begin, er komen nog veel grotere stromen vluchtelingen op ons af.
Dat er in het politieke spectrum partijen ontstaan die garen spinnen bij de sociaaleconomische situatie waarin het land zich bevindt is natuurlijk logisch. Maar wat het meeste opvalt in Duitsland is dat het dan uitgerekend een partij is die zich maar al te gretig beroept op vage en duistere sentimenten uit een beschamend Duits verleden. En er ook nog eens razend populair mee wordt. Waarom moet Gauland (voorheen CDU) zo nodig appelleren aan Soldatenstolz voor de Wehrmacht in de nazi-periode? En waarom moet hij zo nodig een jacht openen op de heersende politieke partijen en op Merkel persoonlijk? Waarom moet Alice Weidel zo nodig Sinti, Roma en Arabieren wegzetten als "kulturfremde Voelker" (zij heeft de desbetreffende mailwisseling inmiddels erkend)? En waarom moest Bjoern Hoecke het Holocaustmonument in Berlijn zo nodig een 'monument van schande' noemen? Niet alle, lang niet alle AfD-kiezers hebben iets met de nazi's maar veel van de politieke kopstukken hebben dat nadrukkelijk wel. Dát baart zorgen. En die AfD-kiezers komen uit heel Duitsland en zij waren juist en vooral degenen die bij vorige verkiezingen thuis bleven.
