Nasra Habiballah

 

In drie uur Peter Pannenkoek had ik niet zoveel zin maar gisteravond was de door mij bewonderde Nasra Habiballah (1987) te gast bij Janine Abbring die zich opnieuw liet zien als een uitstekend interviewster. Niets liet ze liggen, weinig ontging haar. Enkele jaren lang zagen we Nasra Habiballah bijna dagelijks op TV, bij het Journaal en bij Nieuwsuur. In al die jaren heb ik niet één keer ook maar een zweempje van een glimlach bij Habiballah kunnen zien. Zo vreemd was dat natuurlijk niet want ik geef het je te doen: een extreem complex en evenzo naar conflict voor een publiek verslaan dat gewend is aan soundbites en gen tijd of aandacht heeft voor lange uitweidingen. Maar Habiballah stond er telkens weer en zij deed verslag op een werkelijk zo neutraal mogelijke wijze. Ik vond dat knap want zij is zelf geboren uit een Palestijnse vader en een Nederlandse moeder.

Hert werd een zeer onderhoudende avond met tal van interessante fragmenten. Verreweg het meest indringende fragment was afkomstig uit een Guardian-documentaire In search of Palestine. We zagen hoe de Palestijnse journaliste en activiste Mariam Barghouti brak en geen uitweg meer had voor haar woede en frustraties. Want, en ook Nasra Habiballah realiseert zich dit terdege, uiteindelijk worden de Palestijnen gesmoord en verstikt door het geweld van Israël en de Israëlische joden, stapje voor stapje worden ze beroofd van alle gewone mensenrechten tot ze geen woord meer uit kunnen brengen. Het lot van de Palestijnen is een afschuwelijk lot Blijf daar maar eens kalm onder.

Voor Habiballah was gisteravond de rode draad haar vaste voornemen om een goed journalistiek product te maken waarbij zij vooral oog heeft voor wat de noden van gewone burgers zijn. Ze herhaalde enkele keren: "Het gaat niet om mij". Mensen zitten  niet op mijn mening te wachten en ik ben geen activiste. Maar als ik haar zag dacht ik wel regelmatig: het is wel jouw volk dat hier door genocide wordt weggevaagd. Dat moet toch ook jou diep persoonlijk raken. Zo interpreteerde ik ook de afwezigheid van ook maar de kleinste glimlach bij Nasra Habiballah.

En ook gisteravond bleef zij de gereserveerde vrouw, die weinig prijs gaf van haar innerlijke conflicten en roerselen. Maar het koste mij geen enkele moeite dat van haar te accepteren. Een moedige vrouw en een uitstekend journaliste. En opnieuw een heerlijke uitzending van Zomergasten! 

De begrafenisondernemer is een halve analfabeet

 

Het is bepaald niet voor het eerst dat je in de obituary columns (are filled with love, zong Joan Armatrading) dit soort taal tegenkomt.Deze begrafenisondernemer moet zich diep schamen!

Ongedierte bestaat: dat zijn mensen

 

En in Engelen lijkt er wel heel erg veel ongedierte rond te spoken. Als je daar op een of andere manier kenbaar maakt dat je geen bezwaar maakt tegen een asielzoekerscentrum kun je erop rekenen dat er ongedierte rondsluipt dat op je huis zulke plastische termen als stinkteef en kankerhoer kalkt. En natuurlijk is Wilders er als de kippen bij om de tegenstanders van een azc een hart onder de riem te steken. Wilders is dan ook ons nationale opperhoofd van het ongedierte. Mensen met hoogstens één hersencel, mensen die het niet kunnen velen dat er ook nog andersdenkenden zijn.

De mens bedacht vreemde termen zoals ongedierte en onkruid. Maar onkruid bestaat helemaal niet, we gebruiken die term als we een plantensoort aan willen duiden die wij als onnut beschouwen. Nou, misschien kun je de Japanse Duizendknoop als onkruid beschouwen, een exoot die alle andere planten wegdrukt en overwoekert. Heb je het spul eenmaal in je tuin, je krijgt het er nooit meer uit.

 

Zo is het ook met het woord ongedierte, dat wij reserveren voor dieren waar wij last van hebben, dieren die we nooit wensen te domesticeren. Denk aan de kakkerlak en de mug. We weigeren ons af te vragen waarom die dieren bestaan, ze zijn namelijk helemaal niet zonder nut. Dus net als onkruid, bestaat ook ongedierte niet.Eén uitzondering evenwel: de mens. De mens, de menselijke soort, was ooit een dier maar inmiddels zijn wij en alleen wij verantwoordelijk voor de zesde massaextinctie. Ik schaam mij te leven in een land waarin mensen niet meer willen weten wat medemenselijkheid betekent, zich niet meer kunnen herinneren wat het woord solidariteit betekent. Ik schaam mij diep te leven in een land waarvan het merendeel der bewoners lijkt te denken dat dit land alleen voor hier sinds generaties geboren witte mensen bedoeld is. 

Horrorscenario's AI zijn al werkelijkheid

 

In het weekend van 25 juli lazen we voor het eerst van AI-programma's die autonoom kunnen opereren en en kunnen ontsnappen uit een experimentele omgeving om in de buitenwereld schade aan te richten door bedrijven te hacken. Zoekt u zelf maar op hoe gewiekst deze modellen erin slaagden door te dringen tot het hart van de beveiliging van systemen om daar hun schadelijk werk te doen. Het duurde slechts enkele dagen voor we konden lezen dat er veel meer bedrijven door deze modellen gehackt waren dan aanvankelijk werd voorgesteld door OpenAI.

In de NRC lezen we een interessant artikel van correspondent Wouter van Noort die terecht opmerkt dat het hier vermoedelijk niet alleen maar om ootmoedige erkenning van een onbedoelde fout gaat maar evenzo goed om om aandachttrekkende opschepperij over waartoe deze systemen wel niet in staat zijn. De makers van AI lijken er baat bij te hebben dat er tal van dystopische verhalen verschijnen die de mensheid angst moeten inboezemen. Het mechanisme dat daarbij gehanteerd wordt is dat men door te spreken van een AI-agent die rogue gaat bereikt dat dat het grote publiek een soort vermenselijking van kunstmatige intelligentie gaat zien. Een volstrekt onterechte vermenselijking. 

Laten we wel zijn, het gaat hier niet om systemen die op sinistere wijze proberen te ontsnappen om buiten grote schade aan te richten. Het gaat om AI-modellen in een afgesloten testomgeving waarvan een aantal veiligheden werden uitgezet en vervolgens deden die AI-modellen niets anders dan de meegegeven instructies, gebaseerd op prompts die door de AI-makers waren vervaardigd, uitvoeren. Dit alles neemt niet weg dat AI in staat is tot het aanrichten van ontwrichtende schade aan systemen overal ter wereld. En dit lijkt niet te vermijden al was het maar omdat we nooit zullen weten of wij onze veiligheden goed op orde hebben én of AI haar eigen veiligheden goed op orde heeft. Zelfs wanneer een heuse AI-waakhond wordt opgericht die nieuw op de markt te brengen AI-systemen kan analyseren en de nodige veiligheidschecks kan doen, dan nog zullen we nooit honderd procent zekerheid krijgen. In Europa zijn we hier veel alerter op dan in de VS. Daar lopen de AI-ondernemers voorop om regulering te vermijden en voorkomen.

Overigens lezen we vandaag in de krant dat ook AI-modellen van Anthropic zijn uitgebroken en drie organisaties hebben gehackt. Eerder al meldde de Volkskrant dat de schade door losgeslagen AI-agenten veel groter was en zelfs accounts van gebruikers kaapten  om zich daarachter te verschuilen! Het is maar dat u het weet. De roofkapitalisten die AI-ondernemers per definitie zijn - twijfelt u daar nog aan? - zijn hard op weg om ons leven te verwoesten. Zie ook maar eens hoezeer deze ondernemers zich verzetten tegen open source technieken die de Chinezen hebben ontwikkeld zonder hun verzet ook maar enigszins te beargumenteren. Ik zou het geweldig vinden als de Amerikanen links en rechts door de Chinezen worden ingehaald. Niet dat de Chinezen niet voor enorme veiligheidsrisico's kunnen zorgen maar de dievenbende van de meest corrupte Amerikaanse president ooit moet gestopt worden.

First kill

 

Coco Schrijber (11961) is een Nederlandse filmregisseuse. In 2001 maakte zij First Kill, een schokkende en aangrijpende documentaire over Amerikaanse soldaten die tijdens de Vietnamoorlog hun vijanden doodden. Zij onderzoekt hoe oorlogshandelingen inwerken op de karakters van individuele soldaten, die handelingen moeten verrichten waar de generaals en de beleidsmakers nooit over praten. Oorlog in het veld is een totaal andere wereld dan oorlog op de tekentafels van generaals. 

Wie nadenkt over hoe je zelf in zulke omstandigheden zou reageren en acteren, die kan niet om deze indrukwekkende documentaire heen. Als er iets is wat Coco Schrijber ons laat zien is dat het onmogelijk is om soldaten op het slagveld te veroordelen om wat zij deden. Onmogelijk en extreem oneerlijk. En wie denkt dat hij zelf nooit zo zou handelen, kent zichzelf niet. Als je na wil denken over het menselijk geweten, kijk dan naar deze film.

 

KIMIK3 is busy

 

Ik lees allerlei spectaculaire en enthousiaste verhalen over de Chinese AI die schuil gaat achter de naam Kimi K3. Meteen proberen, denk ik dan en ik voer een vraag in met een aantal tekstregels van een song die me al jaren achtervolgt en waarvan ik niet meer weet wie de makers ervan waren. ChatGTP, Deepseek, Grok en andere AI's die ik probeerde kwamen niet met een antwoord. Als dit Kimi IK3 zo spectaculair is, misschien weet deze AI-bot dan wel hoe ik die prachtige song terug kan vinden.

Ik voer de vraag in en moet lang wachten. Dan verschijnt de tekst System is currently busy. Please try again later. Dat schiet niet op. Vanochtend de vraag maar eens herhaald en opnieuw verschijnt die vervelende tekst dat het systeem druk is. Nu staat er een tweede regel onder: Capacity is busy. Please wait or upgrade. Ik kan voorlopig alleen maar vaststellen dat Kimi K3 volkomen ruk is. En ook nog eens in gemankeerd Amerikaans reageert: 'capacity is busy'. Huh?

Maar er is meer aan de hand. Kimi K3 is vrij beschikbaar, heeft aanzienlijk minder rekenkracht nodig dan de Amerikaanse systemen en is vele malen goedkoper. Daar schrikken ze in Silicon Valley toch echt van. In de Volkskrant lees ik hoe de Amerikanen die niets van overheidsingrijpen moeten hebben nu opeens menen dat de overheid in moet grijpen:

Hulp moet van de Amerikaanse overheid komen, suggereert Dean Ball, ‘hoofd strategische toekomstverkenningen’ bij OpenAI. In een lang betoog op X speelt hij de ideologische troefkaart en spreekt hij van een ‘volledig AI-communisme’ als gevolg van een wereld waarin het open weight-model dominant is. In plaats van een marktproduct is AI in deze wereld een ‘publiek goed dat uiteindelijk door de staat zal worden geleverd als een soort digitale publieke infrastructuur’, aldus Ball. ‘Deze toekomst komt mij voor als een dystopische hel’, besluit hij. Ironisch genoeg pleit vrije markt denker Ball vervolgens voor overheidsingrijpen. Niet in de vorm van een hard importverbod, maar via het verspreiden van genoeg angst, onzekerheid en twijfel, in zijn woorden: ‘FUD’ (Fear, Uncertainty, Doubt), door inlichtingendiensten en overheden. Bedrijven laten het dan wel uit hun hoofd om een Chinees alternatief te gebruiken, redeneert Ball. ‘Het hoeft niet per se goed onderbouwd te zijn’, zegt hij er ook nog bij.

Dean Ball demonstreert nog maar eens hoe pervers de Amerikanen zijn. Het is het wilde westen revisited! 

 

 

Horrible Hegseth

 

EMERGENCY: TRUMP MUST BE REMOVED IMMEDIATELY

 

Odyssee

 

Het is 1962, timide en bedeesd betreed ik de eindeloze gangen van het donkere gymnasium in Heeswijk-Dinther. Vijf keer per dag bezoek ik noodgedwongen de kapel en ik realiseer me al in die eerste dagen voor het eerst dat ik in een wrang theater terecht ben gekomen. In de vroege ochtend met nog zo'n honderd of wat medestudenten aan de lange eettafels die door magere en zielloze verdorde broeders van droog brood en kale jam werden voorzien, waterige thee en voor de rest je bek houden. Mijn eerste kennismaking met het Grieks en zodra we het alfabet machtig waren volgden al ras de eerste leesoefeningen. In de Odysseia van Homerus, ἄνδρα μοι ἔννεπε ofwel 'andra moi ennepe', 'bezing mij de man'. Zeven lange jaren bracht ik verplicht door op die nare school. Ik was er nooit gelukkig en kan me niet herinneren er ooit hard gelachen te hebben. Mijn leraren klassieke talen in al die lange jaren waren allen priester, kleurloze mannen bijna zonder eigen identiteit. Van een enkeling vermoedde ik later dat hij de schoonheid van de taal van zijn dichters wel apprecieerde maar ze slaagden er nooit in iets van enthousiasme bij ons, de leerlingen, teweeg te brengen. Nu zijn we meer dan zestig jaar verder en ik heb in de tussentijd wel vaker overwogen die Homerus toch nog eens te gaan lezen, in een goede vertaling, van Imme Dros bijvoorbeeld. Maar het kwam er nooit van.

Aangezien ik aardig wat films van Christopher Nolan zag, besloot ik ook zijn jongste film, Odysseus te gaan zien. Hij trok er een kleine drie uur voor uit. Nolan weet hoe hij een verhaal moet vertellen. En veel van wat ik voorbij zag komen herkende ik onmiddellijk want Homerus heeft destijds op mij wel degelijk een onuitwisbare indruk gemaakt. En zo keek ik naar de cycloop, Kirke, Calypso, het paard van Troje, de sirenen, Telemachus en Penelope, dit keer door de ogen van Christopher Nolan. Odysseus deed ruim twintig jaar over de terugkeer naar zijn huis op Ithaca, een reis die hij bij gunstig weer in twee weken had kunnen volbrengen. Zo'n geweldig zeeman was hij kennelijk niet, ook al moeten we onmiddellijk erkennen dat de goden het hem ook niet gemakkelijk maakten. Zijn straf voor de vernietigende moordpartij op de bewoners van Troje?

Odysseus moest erkennen dat het meeste geweld uiteindelijk voorkomen had kunnen worden maar de man laat zich verblinden door machtswellust, wraak en geregeld ook zijn pik. Al met al zijn we sinds Homerus zijn epos optekende niets opgeschoten. Odysseus en Penelope droomden aan het einde van de film weliswaar hardop over een beschaving die misschien wel overeind zou kunnen blijven en verder tot bloei zou kunnen komen maar u en ik weten wel beter. Christopher Nolan had hier wel wat cynischer mogen zijn, wat mij betreft. Maar ja, hij is en blijft een Engels-Amerikaans filmmaker, melodrama ligt altijd op de loer.

Was dit nu een goede film? Ja en nee. Ja, het was een goede film vanwege het filmisch epos dat Nolan ons opdiende, hij kan dat als geen ander, Spielberg is er niets bij. En in Hoytema heeft hij een cameraman die de meest fantastische beelden weet te realiseren, ook dat is onovertroffen. En zoals ik al zei, Nolan kan een verhaal vertellen en hij is er geslaagd uit de Odyssee een paar prachtige krenten te pikken om die in schitterende beelden aan ons te tonen. En Ludwig Göransson componeerde prachtige muziek bij deze rolprent.

Wat mij echter minder beviel was het zware Amerikaanse accent dat deze film tekende. Er zitten wel een aantal anachronismen in de film en de keuze voor het Amerikaans als voertaal is een van de grote zwaktes. In een van de laatste shots van de film, als Odysseus zo'n beetje het hele leger aan bewonderaars van Penelope uitmoordt, komt Telemachus zijn vader te hulp en roept hem aan als 'dad' en dat klonk op dat moment alleen maar potsierlijk. En ofschoon Matt Damon zich kranig weerde, bleef ik hem toch vooral als Amerikaans acteur ervaren, ik zag hem eerder als revolverheld dan als Odysseus. Nee, dit had een onvergetelijke film kunnen worden als Nolan had gekozen voor het Grieks als voertaal en voor Griekse acteurs. Maar zo'n film zou nooit gefinancierd kunnen worden. En tot slot kon het einde me bepaald niet bekoren: Odysseus wordt verbannen vanwege het uitmoorden van al die mannen die naar de hand van zijn vrouw dongen en zeilt met zijn echtgenote naar het verre westen en samen dromen ze van een eindeloze beschaving die aan de horizon gloort. Maar zo is niet de tijd waarin wij leven, dit is de tijd van Trump en Musk. Maar of we nu naar Odysseus kijken of naar Star Wars, wij moeten goed begrijpen dat het goede altijd overwint en dat dat goede alleen maar Amerikaans kan zijn. Kortom, een indrukwekkende film maar aan het eind word je toch nog op het verkeerde been gezet.

Drs P en Kees Torn

 

Christopher Hitchens and some rabbi

 

Jonathan Pie on Farage again

 

Jonathan Pie on Keir Starmer

 

Jonathan Pie on Nigel Farage

 

Jonathan Pie on Musk

 

Jonathan Pie on Trump

 

En Rosanne Herzberger leutert maar door

 

De NRC biedt ruimte aan Rosanne Herzberger voor een wekelijkse column. Je zou verwachten dat een kwaliteitskrant als de NRC toch minimale kwaliteitseisen aan columnisten zou stellen maar bij Rosanne Herzberger ligt de lat wel heel erg laag. Beschamend laag, zou ik willen zeggen. Op 18 juni jongstleden laat ze ons weten dat ze haar telefoontijd drastisch heeft ingekort. Op zich lijkt me dat verstandig maar waarom zou een enigszins intelligent mens drie uur per dag naar zijn telefoon zitten staren, zoals Rosanne kennelijk gewend was te doen?

En vervolgens constateert ze dat ze, nu ze haar telefoontijd heeft teruggebracht tot dertig minuten per dag, daar niet vrolijker, gezonder of gelukkiger van is geworden. Ik zou zeggen, Rosanne, lees eens een goed boek, misschien steek je er wat van op en hoef je niet langer zoveel onzin te verkopen. Want onze Rosanne gaat verder op 18 juni jongstleden en ze beklaagt zich erover dat er geen dominee, rabbijn of imam is die haar met enige morele autoriteit vertelt dat het niet deugt, zoveel telefoontijd. Nee Rosanne, telefoontijd is geen morele aangelegenheid. Iedereen met meer dan één hersencel moet zelf kunnen beredeneren dat sommige gedragingen niet echt zinvol zijn. Daar heb je geen dominee of imam voor nodig.

En dan meldt ze dat ze de komende week naar de Alliance for Responsible Citizenship gaat, een ultrarechts clubje van MAGA mannen, christen-nationalisten en anti-abortusactivisten. Met in hun gelederen onder andere Phlippa Stroud, Ayaan Hirshi Ali en Jordan Peterson. Daar voelt ze zich kennelijk thuis maar mij lijkt ook dat geen morele beslissing.En dan haalt onze Rosanne een zekere Ross Douthat aan, kennelijk een christen conservatief. Het is diep impopulair, schrijft Rosanne, om conservatief te zijn in Nederland. En nu komt het: Rosanne laat ons weten dat je voor wijsheid toch echt bij conservatief rechts moet zijn. Geen onderbouwing, geen adstructie, daar heeft Rosanne echt geen tijd voor. En dus poneert ze out of the blue een axioma.

Letterlijk schrijft ze: "Te midden van de politieke en religieuze extremen moeten we bij de religieuze conservatievelingen op zoek naar een antwoord hoe we menselijke autonomie en authenticiteit kunnen behouden, een goed leven kunnen leiden, en erin kunnen slagen ons niet te laten opslokken door technologie". Amen, zou ik zeggen. Dit is een geloofsbelijdenis, hier heeft de ratio niets te zoeken. Dit is het intellectuele niveau van Rosanne Herzberger. Foei, NRC dat jullie kostbare kolommen reserveren voor dit soort, excusez le mot, dom geleuter! 

Rosanne Herzberger is de weg weer eens kwijt

 

In de NRC mag Rosanne Herzberger wekelijks een column schrijven, niet zelden neemt zij betwistbare standpunten in. Deze week schrijft ze over airco's en citeert ze Maarten Boudry die beweert dat de sterfte in Europa hoger zou zijn dan die in Japan en de VS. Maar dat klopt niet. In Japan is de sterfte relatief hoog omdat het land een relatief oude bevolking heeft. In de VS liggen de cijfers wat lager, juist omdat het land een relatief jonge bevolking heeft. 

Ook meent Herzberger dat rechts wel een punt heeft als het de klimaatcrisis bagatelliseert en verklaart zij ervan overtuigd te zijn dat de wetenschap het klimaatprobleem wel zal oplossen, de zogenoemde techfix. Tja, over ziende blind gesproken. Dan stelt ze dat Nederlanders niet aan de airco willen omdat ze het klimaat denken te beschermen door geen elektriciteit in zo'n airco te stoppen. Maar ook dat slaat nergens op. De Nederlander geeft niet graag geld uit en de elektriciteit hier is aanzienlijk duurder dan bijvoorbeeld in de VS. De echt hete zomers zijn een fenomeen dat sinds een jaar of twee pas echt aan de oppervlakte treedt. Ook de Nederlander kiest nu steeds vaker voor een airco. 

In 2023 werden er 297.000 airco's verkocht en in 2025 meer dan 300.000. Logisch, want het wordt warmer en mensen gaan meer thuis werken en vanwege de hoge gasprijzen is de moderne airco gewild om niet alleen te koelen maar ook te verwarmen. Maar Herzberger deed geen moeite zich in de werkelijke cijfers te verdiepen en roept maar wat. Ideologische zelfkastijding roept Rosanne die vrijwel elke column gebruikt om links te bashen. 

Wij hebben hier een paar airco's laten installeren en die hebben we voor de zomer gebruikt om extra warmte te leveren en in deze hete dagen laten we on ze 16 zonnepanelen de elektriciteit leveren om extra koelte in huis te brengen. En o, wat zijn we daar blij mee. Niks ideologische zelfkastijding. En ik noem mijzelf bepaald niet rechts! 

Kunst Museum Basel

 

Vandaag bezochten we het Kunstmuseum Basel en Photo Basel. Ik beperk me tot het museum. Het voordeel van zo'n museum met een uitgebreide collectie is dat je in één bezoek kunt zien hoe de schilderkunst zich heeft ontwikkeld tot wat zij vandaag is. Maar niet alleen dat. Je krijgt ook te zien welke gebeurtenissen een onuitwisbare indruk hebben achtergelaten, waar kunstenaars in de loop der eeuwen op zijn gaan letten, zij kwamen natuurlijk niet voor niets tot hun keuze van thema's en onderwerpen. Waar ik mij in vroeger jaren heel erg lang heb geconcentreerd op de Middeleeuwen ( Renaissance, barok en rococo heb ik simpelweg overgeslagen, het is niet om aan te zien, nog steeds niet), kijk ik vandaag de dag toch het liefste naar wat er met Mondriaan in de schilderkunst veranderde en heb ik een sterke voorkeur voor het hedendaagse repertoire.

Hoogtepunten van de dag waren dit keer Mondriaan en twee prachtige Rothko's waar zijn Nr 1 niet te fotograferen bleek, het is bijna monochroom zwart dat ik met mijn camera (een Nikon P950) niet goed geregistreerd krijg. Maar ook het werk van Helen Frankenthaler, van wie ik zelfs nog nooit had gehoord, kon mij zeer boeien, vooral haar latere werk. Zij werd onder andere beïnvloed door Jackson Pollock met dien verstande dat Frankenthaler verf op een liggend doek laat vloeien om het vervolgens uit te boenen en in te laten trekken. Daardoor ontstaat een zekere tekening met de nodige kleurschakeringen. Je zou kunnen zeggen dat ze afwacht welk resultaat haar methode oplevert. Pollock ging daar bewuster mee om, hij kon gooien en smijten met verf maar hij wist precies wat hij wilde bereiken.

Enfin, de reis zit erop. Vier hete dagen in Basel, rijk gevulde dagen, het was een waar genoegen.

 

Tinguely

 

Na een kort laatste bezoek aan Art Basel waar ik eigenlijk opnieuw te snel overvoerd raakte met talloze beelden bezochten we het Tinguely Museum in Basel. Tinguely (1925-1991) was de grondlegger van de kinetische kunst, hij maakte ingenieuze installaties waar van alles aan en in kon bewegen. Hij moet over een schier eindeloze fantasie hebben beschikt. Na een huwelijk met de Zwitserse kunstenares Eva Aeppli ging hij een relatie aan met Niki de Saint Phalle, een Franse, u vast wel bekende beeldhouwster. Ze zouden veel samenwerken. Centraal in zijn werk staat de gedachte dat de essentie van het leven en de kunst bestaat uit continue beweging en verandering. Zijn installaties zijn volkomen onnut, ze brengen niets voort, misschien zijn  ze zijn commentaar op de snelle kapitalistische samenleving. Mocht u ooit in Basel geraken, sla dit museum dan niet over, het is beslist de moeite waard. Ik kwam vor het eerst in aanraking met Tinguely toen ik zijn drijvende objecten zag in de vijver naast het Centre Pompidou, inmiddels meer dan vijftig jaar geleden. Hij blijft actueel en intrigeren. Heerlijk werk.

 

Art Basel

 

Art Basel is een van de grootste kunstbeurzen ter wereld. Honderden meer en minder bekende galeriehouders geven hier acte de présence. Aan het einde van de middag merkte ik dat ik niets meer opnam, tijd om naar huis te gaan.

Het is heerlijk om hier rond te lopen en te kijken naar het zeer diverse publiek dat hier komt kijken, te luisteren naar het jargon van de galeriehouders die met elkaar wedijveren om er zo exotisch mogelijk uit te zien, lof bewust casual en slordig, dat bleek ook populair.

Wat betreft de kunst is het, althans wat mij betreft, net als met hedendaagse poëzie. Dat is een taal die ik niet spreek, ik kan er niet in doordringen. Waarom vind ik de Kooning prachtig en begrijp ik niets van andere kunst? Ik weet het zelf niet dus ik loop rond en blijf alleen stilstaan als mijn oog ernaartoe getrokken wordt. Soms is de vorm aantrekkelijk, soms de kleuren, soms het beeld. Vaak is het niet eens kunst, eerder een kunstje.

Je moet hier gewoon de tijd nemen en  rond kijken. Maar als ik zou moeten kiezen tussen Art Basel en de Biënnale in Venetië, dan wist ik het wel, dan stapte ik subiet in een gondel. Het grote verschil is dat er in Venetië een curator of intendant die verondersteld wordt een complete expositie in te richten op basis van een samenhangend concept of idee. In Basel brengt iedere standhouder zijn eigen protegees. 

Basel en omgeving

 

We vertrokken naar Basel om de Basel Art Fair te zien. We logeren in een zeer fraai AirBNB in Buschwiller, op een steenworp afstand van Basel maar net aan de Franse kant van de grens. Vandaag bezochten we de Fondation Beyeler in Riehen Zwitserland, even ten noordoosten van Basel en daarna de Vitra Campus in Weil am Rhein, net over de grens in Duitsland. We zitten dus bovenop een drielandenpunt en  de temperatuur loopt vandaag op tot 32 graden Celsius.

Fondation Beyeler is een van de grote Europese musea op het gebied van moderne kunst. Helaas was de vaste collectie vandaag niet te bezichtigen maar Malevitsj, Mondriaan en Francis Bacon konden mij wel boeien. Van Bacon begrijp ik niet veel, je denkt haast dat hij wel een ernstig getroebleerd mens moet zijn geweest maar dan nog verbaas je je over zijn beeldtaal en zijn vermogen om precies dat te schilderen wat hij voor ogen had.

Het was druk in de Fondation en er was heel veel heel erg chique publiek. Voor het museum stond een aantal indrukwekkende bolides gereed om het publiek naar huis of naar de Basel Art Fair te zoeven. Ik hoorde alle talen, onder andere ook een in het Russisch telefonerende taxichauffeur van een van die bolides.

Daarna vertrokken we naar de Vitra Campus in Weil am Rhein, naar het schijnt het mekka van de wereld van design. Veel meubels vooral, mooie meubels en ander fraai ontwerp en veelal verrassende kleurstellingen. Prachtig was ook het gebouw van Frank Gehry, die we natuurlijk kennen van zijn musea in Herford en  Bilbao. En er is ook een werkelijk prachtige tuin van Piet Oudolf te bewonderen.