Er is een prachtig boek verschenen onder de titel Miniatuurwereld, van Harold Timan, Henk-Jan van der Kolk en Ron Poot. In dit boek beschrijven ze de kracht en pracht van korstmossen. Het boek is ruim voorzien van werkelijk schitterende macrofoto's van Ron Poot.
Een
korstmos is een twee-eenheid en wordt gevormd door een alg en een schimmel, een
van de oudste en meest succesvolle levensvormen op aarde. We begrijpen niet
veel van dit fenomeen en het is nog nooit gelukt een korstmos in een
laboratorium te kweken. Dit organisme is bestand tegen de meest barre
omstandigheden. Ze kunnen tegen langdurige en extreme hitte, koude en droogte
en zelfs tegen ruimtereizen! En hun leven speelt zich uitsluitend bovengronds
af. In dit fascinerende boek gaat het uitsluitend over in Nederland voorkomende
korstmossen.

Tussen de vijf en tien
procent van het aardoppervlak is met korstmossen bedekt. Ze zijn dus een
symbiose maar niet noodzakelijk beperkt tot twee partijen. Vaak bevatten
korstmossen meerdere algen en schimmels. En soms doen er ook nog bacteriën mee.
Polyamorie pur sang dus. Schimmels
zijn niet in staat tot fotosynthese. Algen kunnen ook zelfstandig leven maar
schimmels zijn van hen afhankelijk. Korstmossen worden ook wel eens omschreven
als schimmels die de landbouw hebben ontdekt. Ze gebruiken elkaar als
opslagplaats voor cruciale stoffen zoals suikers.

Korstmossen
zie je vooral daar waar planten en bomen niet kunnen overleven. Hoe klein ze
ook zijn, ze zijn vaak heel bepalend voor het landschap waarin je ze tegenkomt,
door hun structuur en vooral door al die verschillende kleuren. Jammer alleen
dat nieuwe dijken in ons land vooral van basalton en asfalt worden gemaakt.
Daar gedijen alleen de korstmossen die je ook op stoeptegels (het ronde
dambordje) aantreft. Dijken van basalt zijn veel mooier. En heel bijzonder is
de Duindaalder die je inderdaad alleen in de duinen tegenkomt. Deze begint als
een schimmelparasiet op bekermossen en wanneer die mossen volledig zijn
overgenomen steelt de schimmel de alg van zijn gastheer en vervolgt zijn leven
als korstmos. En wist u dat in elke rijtjeshuistuin wel tientallen soorten
korstmos voorkomen? En in zijn algemeenheid kun je ook stellen dat een hoge
mate van korstmos variëteiten een indicator voor schone lucht en
klimaatverandering vormen.

Ook
functioneren korstmossen als voedselbron of schuilplaats voor insecten,
pissebedden, springstaarten, slakken en mijten. Korstmossen beschermen zichzelf
tegen vraatzucht van andere dieren zoals gezegd door chemische stoffen aan te
maken. Er zijn wel duizend verschillende chemische verbindingen in korstmossen
aangetroffen waarvan de meeste ook alleen maar in korstmossen worden
aangetroffen! En natuurlijk zijn er ook schimmels die korstmossen parasiteren.
En korstmossen groeien extreem langzaam. Sommige groeien minder 1 millimeter
per jaar en ze zijn dus uitermate geschikt om de leeftijd van hun ondergrond te
bepalen.

Tot
slot nog enkele voorbeelden van de fantasievolle namen voor korstmossen:
varkenspootjes, het wollig korrelloof, stapelbekertjes, de rode heidelucifer,
het groot boerenkoolmos, de witte kluifzwam, trompettakmos, het bruin
boomspijkertje, het steeloogje, het hamsteroortje, het girafje, het
eierdooiermos en zo voort. En dank vooral aan Ron Poot die behalve bioloog ook
fotograaf is. Dit heerlijke boek staat vol met de fraaiste macro-opnamen van
vrijwel alle in Nederland voorkomende korstmossen. Geweldig om hierin te
grasduinen. Na dit boek ga je vanzelf veel beter opletten tijdens je
wandelingen!