Opnieuw waarschuwt Oxfam Novib voor de stelselmatige afbraak van de democratie

 

Oxfam Novib is een van de beste waakhonden voor een moderne burger. De rapporten van deze NGO zijn even helder als verontrustend en ik bericht in deze kolommen vaker over dit instituut. Vlak voor aanvang van het WEF in Davos, het jaarlijkse feestje van de machtigen der aarde, publiceerde Oxfam Novib een rapport over de miljardairsmacht die een regelrechte bedreiging vormt voor de wereldvrede. Dit laatste is mijn persoonlijke conclusie, het staat niet zo geformuleerd in het rapport dat Resisting the Rule of the Rich: Defending Freedom Against Billionaire Power heet. 

Wat zijn de feiten? Het gezamenlijke vermogen van miljardairs in de wereld steeg met 16% naar 18,3 biljoen dollar. De tien rijkste Quote500-leden zagen hun vermogen met 6,5 miljard Euro stijgen. En nee, mijn woede hierover heeft niets met jaloezie van doen. Oxfam laat nu juist zien hoe de superrijken hun macht gebruiken om politiek, media en economie naar hun hand te zetten.  Een klein groepje miljardairs heeft aanzienlijke belangen in meer dan de helft van de grootste mediabedrijven en 9 van de 10 social media platforms is n banden  van 6 miljardairs. In Nederland zijn 11 Quote500-leden  verantwoordelijk voor 20% van alle donaties aan politieke partijen. 

Hoe denkt Oxfam deze levensgevaarlijke trend te keren? Denkt u maar eens na over de redelijkheid van de hieronder vermelde voorstellen:

• Een progressieve vermogensbelasting van 2% over vermogen boven 2,3 miljoen Euro.
• Verbied giften door bedrijven aan politieke partijen en beperk giften door particulieren tot  maximaal 2.500 Euro.
• Voer een verplicht lobbyregister in.
• Politici moeten verplicht 2 jaar afkoelen voordat zij op hun terrein als lobbyist aan de slag kunnen.
• Bescherm de rechtsstaat door te investeren in een vrije pers, onafhankelijke rechterlijke macht, stevige kennisinstellingen en de bescherming van grondrechten en vrijheden van alle burgers. 
  
  
  

Time to care

Oxfam-Novib rapporteert jaarlijks over de ongelijkheid in de wereld. Wie dacht dat die af zou nemen komt bedrogen uit. Ik citeer hier uit het jongste rapport dat vandaag werd gepubliceerd onder de titel Time to Care.

• In 2019 hebben de miljardairs van de wereld, slechts 2.153 mensen, meer rijkdom dan 4,6 miljard mensen.
• De 22 rijkste mannen hebben meer rijkdom dan alle vrouwen in Afrika. 
• De rijkste 1% ter wereld heeft meer dan twee keer zoveel rijkdom als 6,9 miljard mensen.
• Als je sinds de bouw van de piramides in Egypte 10.000 dollar per dag zou besparen, zou je een vijfde van het gemiddelde fortuin van de 5 rijkste miljardairs hebben. 
• Als iedereen op zijn of haar rijkdom zou zitten opgestapeld in biljetten van 100 dollar, zou het grootste deel van de mensheid op de grond zitten. Een middenklasse persoon in een rijk land zou op het hoogtepunt van een stoel zitten. De twee rijkste mannen ter wereld zouden in de ruimte zitten. 
• De monetaire waarde van het onbetaalde werk van vrouwen in de zorg wereldwijd, voor vrouwen van 15 jaar en ouder, is ten minste 10,8 triljoen dollar per jaar - drie keer de omvang van 's werelds technologische industrie. 
• Het belasten van nog eens 0,5% van de rijkdom van de rijkste 1% in de komende 10 jaar is gelijk aan de investeringen die nodig zijn om 117 miljoen banen te creëren in het onderwijs, de gezondheidszorg en de ouderenzorg en andere sectoren, en om tekorten in de zorg weg te werken. 

Nederland moet zich schamen

Nederland is een belastingparadijs, volgens een recent rapport van Oxfam Novib staat ons land zelfs in de top 3 wereldwijd. Volgens hoogleraar internationaal belastingrecht aan de UvA Stef van Weeghel vormen de brievenbusfirma's inderdaad een probleem maar zijn ze op zijn retour. Hij vindt dat het voor bedrijven gunstige vestigingsklimaat in Nederland juist goed is voor de economie. "Landen concurreren nu eenmaal", zegt hij. "Dat kun je prettig vinden of niet".

Anderen weerspreken dat brievenbusfirma's minder populair worden en wijzen erop dat er wel meer gaten zijn die gestopt moeten worden. Esmé Berkhout, belastingdeskundige van Oxfam Novib wijst onder meer op de innovatiebox waarmee bedrijven belastingverlaging voor winst uit innovaties kunnen verkrijgen. Ook daar wordt zeer driftig gebruik van gemaakt.

Van Weeghel mag dan hoogleraar zijn, hij is tevens verbonden aan accountants- en consultantskantoor PwC. Hij lijkt vooral door die bril naar de werkelijkheid te kijken. De schatting is dat arme landen minstens honderd miljard per jaar aan belastinginkomsten mislopen door belastingontwijking van de grote internationale ondernemingen.

Zolang we niet tot ons door laten dringen dat dit hyperkapitalisme van de global players uitsluitend ten goede komt aan de één-procent-elite aan de top van het bedrijfsleven, zolang we blind blijven voor het feit dat de concentratie van rijkdom direct leidt tot de concentratie van politieke macht, zolang we niet wensen te accepteren dat de groeiende ongelijkheid tot steeds meer maatschappelijke onrust zal leiden, zolang blijven mensen als van Weeghel de koers bepalen.

Zulke lieden kiezen voor een volstrekt amorele benadering en zij dienen enkel het belang van het grote bedrijfsleven. De menselijke maat is aan hen niet besteed. Een humane oplossing van het verdelingsvraagstuk moeten we dan ook vooral niet in zulke handen leggen. In de tussentijd schaam ik me voor het land waar mijn wieg stond. Schaamteloze hebzucht lijkt ons motto te zijn geworden.

Bron: Rapport Oxfam Novib: De Nederlandse route. Hoe arme landen inkomsten mislopen via belastinglek Nederland.