Tegenstanders van orgaandonatie zijn dom en zelfzuchtig

In het debat in de Eerste Kamer inzake de donorwet plaatste Pia Dijkstra een ongelukkige opmerking. Toen haar gevraagd werd welke garantie zij kon bieden antwoordde ze dat garanties alleen op stofzuigers worden verstrekt. Niet handig. Inmiddels heeft ze het enige juiste gedaan en in een brief aan het parlement aangegeven dat nabestaanden altijd het laatste woord zullen hebben.

Ik denk dat die toevoeging verstandig was en hoop vurig dat het wetsvoorstel ook door de Eerste Kamer aanvaard gaat worden. Maar ik mag toch hopen dat nabestaanden niet het recht krijgen een eenmaal afgegeven instemming te overrulen. Dat zou bizar zijn.

Nu we het toch over duidelijkheid hebben: het moet ook zonneklaar zijn dat mensen die niet bereid zijn hun organen na hun overlijden af te staan zelf niet in aanmerking komen voor het ontvangen van een donororgaan. Ook dat zou bizar zijn.

Maar nu over het principe. Er wordt gewezen op het grondrecht van lichamelijke integriteit. Maar hoe zit het eigenlijk met jouw lichamelijke integriteit als je overleden bent? Ik probeer me voor te stellen welk principieel bezwaar je zou kunnen hebben tegen het afstaan van organen na je overlijden. Dat lukt me niet. Er is naar mijn stellige overtuiging dan ook geen enkel steekhoudend bezwaar tegen orgaandonatie te vinden of te verzinnen. Kijk voor argumentatie voor en tegen op de volgende link: Waarom donor worden?

Wat is bevredigender, wat is mooier dan anderen in staat te stellen voort te leven met jouw organen wanneer je overleden bent? Is het niet een zeldzaam vertoon van egoïsme en onverschilligheid iets wat tijdens je leven van jou was na je overlijden te laten afsterven en vergaan, terwijl dat voor een medemens leven in plaats van dood betekent? Momenteel sterven er in Nederland meer dan honderd mensen per jaar door het tekort aan orgaandonoren.

Ik vind die principiële tegenstanders koudhartige en onnadenkende wezens. Anders gezegd: tegenstanders van orgaandonatie zijn ongelooflijk dom en zelfzuchtig. Hun wens dient gerespecteerd te worden, zal gerespecteerd worden maar respect is wel het laatste dat ik voor hen zou reserveren.

Orgaandonatie eindelijk beschaafd geregeld

Met de kleinst mogelijke meerderheid heeft de Tweede kamer ingestemd met het voorstel van Pia Dijkstra om iedereen orgaandonor te maken tenzij men nadrukkelijk vermeldt dat niet te willen. Ik vertrouw erop dat ook de Eerste Kamer dit wetsontwerp wil steunen en daarmee is orgaandonatie ook in Nederland eindelijk op een beschaafde manier geregeld. Een heuglijke dag! En hulde voor Pia Dijkstra, die zich hier sterk voor heeft gemaakt.

Voor wie geïnteresseerd is in dit onderwerp, hieronder staan de konklusies uit een CBS onderzoek uit 2012, zie CBS onderzoek 2012 orgaandonatie

Het blijkt dat het aantal mensen dat organen wil ontvangen groter is dan het aantal mensen dat organen wil afstaan. Ruim de helft geeft aan organen te willen doneren na hun dood, ruim 60 procent zou een orgaantransplantatie ondergaan als dit nodig zou zijn. Hierin bestaan verschillen naar religie, opleidingsniveau, herkomst, leeftijd en gezondheid.
Als het gaat om de bereidheid om organen af te staan na overlijden is de kerkelijke gezindte van alle onderzochte achtergrondkenmerken de belangrijkste factor. Mensen die een kerkelijke gezindte of levensbeschouwelijke overtuiging aan hangen, zijn hier over het algemeen minder toe bereid dan niet-gelovigen. Gereformeerden zijn een uitzondering: zij zijn net zo vaak als niet-religieuzen bereid orgaandonor te zijn. Daarnaast spelen opleiding en ervaren gezondheid een rol. Middelbaar- en hoogopgeleiden en mensen met een zeer goede gezondheid geven vaker aan dat zij organen zouden willen afstaan, mochten zij komen te overlijden, dan laagopgeleiden en mensen met een  minder goede gezondheid. Deze bevindingen zijn in overeenstemming met bestaand onderzoek (e.g. Friele et al., 2003; Nijkamp et al., 2008). Ook nherkomst en leeftijd zijn relevant, zij het in iets mindere mate. Autochtonen zijn vaker bereid orgaandonor te zijn dan niet-westerse allochtonen, mensen van middelbare leeftijd zien hier op hun beurt vaker toe bereid dan jongeren en ouderen. Deze curvilineaire relatie tussen leeftijd en donorschap is in de literatuur al vaker gevonden (Robbins, 1990). Geslacht blijk geen relatie te hebben met de bereidheid organen af te staan.
Het willen ontvangen van donororganen houdt vooral verband met leeftijd. Ouderen willen dat minder vaak dan jongeren. Religie, ervaren gezondheid en opleiding spelen op dit punt een minder prominente rol. Opvallend is dat gereformeerden minder vaak dan niet-religieuzen bereid zijn om een orgaan te ontvangen, terwijl deze groepen niet van elkaar verschillen in hun bereidheid om bij overlijden organen af te staan. Een mogelijke verklaring is dat bij gereformeerden behalve naastenliefde ook de overtuiging een rol speelt dat alleen god kan beschikken over leven en dood. Herkomst en geslacht blijken niet van belang voor de houding ten aanzien van orgaanontvangst.

Donorcodicil, ja tenzij

Als je komt te overlijden kunnen je organen worden verwijderd om er andere levens mee te redden. Niets is mooier dan dat en een werkelijk beschaafde samenleving geeft zich met overgrote meerderheid op voor een donorcodicil. In de meeste Europese landen is dit 'ja, tenzij' al bij wet geregeld.

Niet zo in Nederland, waardoor we niet meer dan 3,5 miljoen potentiële orgaandonoren hebben. Dat wil zeggen mensen die aan hebben gegeven bij hun dood organen te willen afstaan. Er is nog steeds een nijpend tekort aan orgaandonoren maar het lukt ons, gelukkige en welvarende Nederlanders maar niet het aantal ja-zeggers naar een wat beschaafder niveau te tillen.

Gisteren hoorde ik op de radio de voorzitter van het CDJA, ene Julius Terpstra, verklaren dat hij tegen een 'ja. tenzij' was met een principieel beroep op de lichamelijke integriteit. In juridische termen is dit vermoedelijk een argument dat hout snijdt. Maar we hebben het over een ingreep die pas plaatsvindt nadat iemand is overleden. Hoe ik ook probeer me iets voor te stellen bij zo'n principieel bezwaar, het wil me maar niet lukken. Natuurlijk hoop ik ook dat ze straks een beetje respectvol met mijn stoffelijke resten om zullen springen maar het is wel de laatste mijner zorgen. Dat is immers meer dan goed en zorgvuldig geregeld in onze beschaving. Die meneer Julius Terpstra moet maar eens uitleggen hoe zijn formalistisch principiële standpunt verenigbaar is met de christelijke naastenliefde.

Op de volgende link is te zien Hoe werkt orgaandonatie? Wie op principiële gronden weigert zijn organen na zijn dood af te staan heeft natuurlijk evenmin recht op organen van iemand anders. Het probleem met actieve donorregistratie is dat je er iets voor moet doen. Het is een verwaarloosbare activiteit in termen van energie maar het is nu eenmaal een feit dat mensen die simpele handeling gewoon niet verrichten.

Bij passieve donorregistratie wordt de zaak simpelweg omgedraaid. Iedereen is geregistreerd donor en wie dat op principiële of andere gronden niet wenselijk vindt, zal de registratiehandeling uit móeten voeren. Dus wanneer de door Pia Dijkstra zorgvuldig voorbereide wet straks wordt aangenomen komen er in de donorregistratie nog slechts drie kwalificaties voor: ja, geen bezwaar, nee. Het 'geen bezwaar' is daarbij gereserveerd voor al die mensen die zich niet tot de donorregistratie hebben gewend.

Heeft u zich nog niet opgegeven? Het kan nog steeds, op www.jaofnee.nl