In een buitengewoon interessant artikel beschrijft Israël-correspondent Derk Walters in de NRC van 5 september hoe in Israël een nieuwe elite is ontstaan. Het seculiere socialisme heeft plaats gemaakt voor rechtse en religieuze krachten.
Ook het leger dat van oudsher een seculier bolwerk was ontkomt niet aan deze nieuwe trend. In 1990 was nog maar 2,5 procent van de officieren orthodox-joods, nu wordt hun aandeel; geschat op 30 tot 40 procent.
De oude elite was links en seculier en woonde in Tel Aviv. Maar nu zijn de machthebbers rechts(er) en religieuzer en de kans is groot dat ze in een illegale nederzetting op de Westelijke Jordaanoever wonen. En religieus-rechtse Israëliërs krijgen meer kinderen dan hun seculiere landgenoten.
Behalve demografische factoren spelen ook andere oorzaken een rol. De bekende Israëlische historicus Benny Morris wijst op de afkeer van Arabieren onder de Israëliërs. Zij zijn van mening dat er met de Arabieren niet te praten valt. In 2000 en 2008 heeft Israël de Arabieren een genereus aanbod voor vrede gedaan maar beide keren werd het aanbod afgewezen, aldus Morris. Die overigens erkent dat vooral de demografische ontwikkelingen bepalend zijn voor de transitie naar een andere elite.
De ontwikkelingen in het leger gaan sneller dan die in de Israëlische samenleving. De macht van nationaal-religieuze rabbijnen zal toenemen, zeker ook in het leger. Morris: "hoe zal het leger reageren als er een joodse nederzetting moet worden ontruimd door soldaten die niet alleen zelf kolonisten zijn, maar die bovendien geloven dat het bewuste land door god aan de joden is beloofd".
Sommige commentatoren, zoals bijvoorbeeld hoogleraar sociologie Yagil Levi, spreken al van een theocratisering van het leger en dat betekent dat de oorlog tegen de niet-joden pas kan worden gewonnen als de niet-joden verdwijnen.
De nieuwe legerrabbijn Eyal Karim heeft eens opgemerkt dat soldaten niet-joodse vrouwen mogen verkrachten. Later zou hij deze uitspraak hebben betreurd. En commandant Ofer Winter hield zijn soldaten in 2014 voor dat ze ten strijde moesten trekken tegen de godslasteraars van Hamas. De joodse jihad!
Tot slot een citaat van Benny Morris: "Het land zal religieuzer worden. Gevaarlijker dan dat is de invloed van de ministers Regev (cultuur) en Bennett (onderwijs). Zij propageren aanpassingen van het curriculum in het onderwijs en de kunstsector waarin een enorme nadruk wordt gelegd op het joods-Israëlisch narratief. Dat zal het collectieve geheugen van de komende generaties bepalen".
Een somber stemmende analyse. Vrede in het Midden Oosten lijkt verder weg dan ooit. De tegenstellingen lijken alleen maar dieper en groter te worden. Ook op de lange termijn ontstaat er dus geen enkel perspectief voor de Palestijnen. De geopolitieke verhoudingen zullen nog heel erg lang door deze tragedie worden vorm gegeven.
