The Rolling Stones - Gimme Shelter ('Havana Moon' Live)

Hamnet

 

Wij zagen gisteren een voorvertoning van de film Hamnet van Chloé Zhao. Omdat het een voorvertoning was werd ik, niet voor het eerst in Focus Arnhem, geconfronteerd met een van de programmeurs van het filmhuis die zo nodig een toelichting vooraf op de film moest geven. Dat doet ze niet uit het hoofd maar ze leest haar visie voor van papier. Maar daarvoor kom ik helemaal niet naar de bioscoop, ik wil een film door mijn eigen ogen bekijken, niet door die van een ander.

Hamnet dus, een film die het verhaal vertelt van de jonge Shakespeare die, Latijnse les gevend op het platteland, zich steeds meer bekneld voelt en met zijn talent daar niet uit de weg kan. Jammer alleen dat hij inmiddels getrouwd is met een ravissante vrouw met wie hij twee dochters en  een zoon krijgt. De jonge dichter vertrekt naar Londen waar hij een toneelgezelschap opricht dat de door hem geschreven werken opvoert. 

Maar dan dient voltrekt zich het onheil en sterft een van zijn kinderen. Het verdriet en de rouw wordt ons vooral opgediend vanuit het perspectief van de moeder, een werkelijk fenomenale rol van de ravissante Jessie Buckley. Dit gegeven leidt tot uiterst beeldende en krachtige scenes van een radeloze moeder die haar kind kwijtraakt en de vader zal verwijten dat hij er niet was. De vader wordt al even fenomenaal gespeeld door Paul Mescal. Jessie Buckley is een Ierse zangeres en actrice die ik niet eerder heb kunnen bewonderen. Ik hoop dat ik haar vaker kan zien spelen. Paul Mescal kennen we natuurlijk van Aftersun en All of us strangers. Van Zhao zag ik eerder alleen het fraaie Nomadland. 

Dit Hamnet is een overtuigende film ofschoon hij soms wel op het randje van kitsch balanceert. Ik vermoed dat dat mede komt door de muziek van Max Richter maar er zijn ook wel een paar scenes waarin de emoties er wel heel erg dik op liggen. Dat had van mij wel iets minder gemogen maar dat neemt niet weg dat ik het een prachtige film vond, gedragen door twee geweldige acteurs.

Met Trump is iedereen vogelvrij

 

Trump kiest zijn vijanden op basis van volstrekte willekeur. China is te groot voor hem en door Poetin wordt hij afgeperst (zo is mijn stellige overtuiging, dit is de enige samenzweringstheorie waar ik in geloof!) en dus verzint hij een paar duistere redenen om Venezuela binnen te vallen. Ik heb nul compassie met Maduro, hij is een dictator die verkiezingsfraude niet schuwt. Maar wat er in Venezuela gebeurt moet door de Venezolanen zelf worden aangepakt. Niet door een of andere psychopaat uit een vreemde mogendheid.

Trump verzint gewoon dat Maduro aan het hoofd van een drugskartel staat en dat via de olieopslag in  Caracas de sancties opgelegd aan Rusland en Iran worden ontdoken. Dat laatste zou zo maar eens kunnen kloppen maar de remedie van Trump is onaanvaardbaar. Een flagrante schending van het internationale recht en van de soevereiniteit van een land.

Hiermee komt er alle ruimte vrij voor een wereldwijde kladderadatsch. Ik zou me niet veilig voelen als ik in Taiwan of Groenland woonde. En ik weet nog wel een paar dictators die het veld zouden moeten ruimen. Wat denkt u van Netanyahu of Poetin? En denkt u nu echt dat Trump Venezuela zal overlaten aan Maria Corina Machado? Nee, de Venezolanen zullen fors moeten betalen voor het kidnappen van Maduro. En waar gaat Maduro berecht worden? Heeft u enig idee? Ik heb nog maar één brandende vraag: wie ruimt Trump op?

Bouke de Vries, een revelatie!

 

Bouke de Vries (1960) geboren in Nederland maar woont en werkt in London. Hij is nu te zien in het Keramiekmuseum de Princessehof in Leeuwarden. Zowel dit museum als deze expositie bleken voor mij zowel eyeopener als voltreffer. Het museum ligt verscholen in de binnenstad van Leeuwarden, je loopt er zo aan voorbij maar dat zou een misstap betekenen: prachtig museum en juist ook de keramiek (ik geef het toe, ik dacht aanvankelijk keramiek mwah) is een prachtige techniek met een enorme zeggingskracht.

 

 En helemaal als een kunstenaar als Bouke de Vries zich hiermee bezighoudt. Hij verzamelt keramiek maar, en dat is werkelijk bijzonder, ook keramische scherven, die ieder ander bijeen zou vegen om meteen in de afvalemmer te deponeren. In een van de zalen vind je in een van de duistere hoeken een bezem  tegen de muur met op de vloer een zootje scherven en een blik. Een prachtig en subtiel gebaar van de kunstenaar. Voor Bouke de Vries is weggooien van scherven zoiets als vloeken in de kerk. En hij laat zien waarom hij zo denkt en voelt. Hoe hij aan zijn verzameling scherven komt is een raadsel maar hij heeft er een heleboel van en weet ze een nieuw leven te geven door ze te combineren met bestaande, oude beelden, ze te integreren in bestaand werk, er geheel nieuwe composities van te maken, door te laten zien hoe ze oorspronkelijk deel uitmaakten van een gereed product, kunstwerk of gebruiksartikel enzovoort. U moet deze tentoonstelling beslist gaan zien, het is werkelijk verbluffend en oogstrelend mooi maar niet alleen dat. De Vries becommentarieert ook de tijd waarin we leven, soms met humor, soms met steken onder water of subtiele gebaren.

Het toppunt van deze schitterende expositie is een schervenbanket in een grote, schaars verlichte zaal. Zien we hier een tafel gedekt voor twaalf personen? Maar kijk dan eens naar, inderdaad, dat schervenbanket. Het ziet er feestelijk en schitterend uit maar buig over de tafel heen bekijk het eens goed! Ik ga u verder niets vertellen, gaat dit zien. Het is waarachtig een van de allerfraaiste exposities die ik dit jaar zag. En u kunt hier nog terecht tot half augustus 2026. Wat een feest, wat een waanzinnig mooie tentoonstelling! En wat een prachtig museum. 

Oldeberkoop

 

Een klein dorp, onderin Friesland, bekend van het jaarlijkse kunstfestival, dat u beslist eens moet bezoeken. Wij moeten het doen met wat de natuur ons in dit jaargetijde biedt. Het is koud maar we hebben geluk, de zon laat zich, zij het bleekjes, geregeld zien. Oldeberkoop is een fraai dorp met een sympathieke uitstraling. Met een heus park binnen de gelederen en men heeft er wel wat met kunst. We gaan hier in de zomer beslist nog eens terug.

 

Makkinga, Belvedere, Mildam

 

We verblijven een week net over de grens tussen Overijssel en Friesland, in Makkinga. Daar is in het geheel niets te beleven maar de omgeving hier is, voor wie ervan houdt, prachtig. Wie kent Doldersum, Wateren of Egypte? Hier kunt u dat vinden. Er is aardig wat mist deze dagen maar telkens weer breekt de zon er toch nog even doorheen. En na de wandeling wacht de fles. Met een goed boek, Luxe went snel, ik houd het hier wel uit.

 

We zagen een fraaie tentoonstelling van de enige schilder afkomstig uit de Faroereilanden,  Sámal Joensen- Mikines (1906-1979) en bezochten nog maar eens de ecokathedraal van Louis Le Roy in Mildam. Er is geen betere manier om een mistige zondag in Friesland te besteden.

 

 

De wereld heeft definitief een noodlottige afslag genomen

 

en secretaris-generaal Rutte van de NAVO is gek geworden. Hij prijst het leiderschap van Trump, in alle opzichten de meest gederangeerde en levensgevaarlijke gek die op vrije voeten is. We hebben natuurlijk allemaal gelezen hoe de Amerikanen over Europa denken. Trump breekt niet alleen eigenhandig de Amerikaanse democratie af, hij is ook zonder enige terughoudendheid bereid en van plan antidemocratische bewegingen in Europa te steunen en stimuleren. America First blijkt het perfecte exportartikel dat gretig aftrekt vindt onder de populisten die overal onder het onkruid vandaan komen gekropen om hun vitriool over hun samenlevingen uit te storten: machtsgeile branieschoppers met niet meer dan één hersencel die narcisme paren aan xenofobie.

Als je het leiderschap van Trump bewondert ontgaan je toch een paar serieuze zaken. Het is verontrustend dat de NAVO nu geleid wordt door iemand die zich op de meest gênante wijze tot de Amerikaanse president verhoudt. Ik las in de afgelopen dagen Het Westen van de Britse historica Josephine Quinn. Zij betoogt daarin dat we af moeten van dat denken in beschavingen. De wereld wordt gemaakt door mensen die met elkaar verbindingen aangaan. Dé Westerse beschaving bestaat niet en al vanaf het bronzen tijdperk is homo sapiens gewend om handel te drijven in alle uithoeken van de kenbare wereld. Wij denken dat de Griekse beschaving spontaan uit de aardbodem omhoog is gerezen maar Quinn laat ons zien dat die Grieken heel graag leentjebuur speelden bij alle volkeren waarmee ze in contact kwamen. En laten we ook niet vergeten dat de Ariër niet door Hitler werd bedacht maar door Aziaten en de swastika is al helemaal een Oosters symbool. Die snode nazi's hebben helemaal niets zelf bedacht maar gewoon gejat  van hen die ze onder zich veronderstelden.

En juist in deze dagen lees ik KL, een geschiedenis van de naziconcentratiekampen van Nikolaus Wachsmann en opnieuw verbaas ik me over de gretigheid waarmee de rechtse Duitser de linkse Duitser over de kling joeg, martelde en folterde en doodde, om van de joden maar te zwijgen. Ik zie dat de meeste volkeren inmiddels een definitieve afslag hebben genomen en vraag me af hoe lang het duurt voor ook hier tribunalen op zullen duiken. Er staan er genoeg klaar om zich dan in alle hevigheid te doen gelden. De mens is een mislukte soort. Hij denkt iets voor te hebben op fauna en flora omdat hij een brein denkt te hebben. Maar als er in dat brein maar één hersencel zit waar hij iets mee kan, berg je dan maar. Is het al tot u doorgedrongen dat het nooit meer wordt zoals het ooit eens was? Ik zeg u: het ergste moet nog komen.

Escalator over the hill: ... and it's again

 

is een project van musicus en componist Carla Bley en tekstdichter Paul Haines. Een buitengewoon merkwaardig en opmerkelijk project. Het is geen opera of raamvertelling maar een bundel met losse tekstflarden en anekdotes. Ook de muziek is uiterst gevarieerd: jazz, rock, blues, klassiek, spreekgezang. Als je je concentreert op de teksten en probeert daaruit de diepere essentie van dit project te peuren kom je voor serieuze uitdagingen te staan. De teksten zijn, zoals wel vaker, ondoorgrondelijk en enigmatisch. Zeg maar rustig: er is geen touw aan vast te knopen.

Ik begrijp dat dit werk vraagtekens plaatst bij de vooruitgangsgedachte. We denken dat we vooruitgang boeken maar we houden onszelf voor de gek. En je kunt dan wel een lift omhoog, the escalator nemen, maar we zijn ons hoogtepunt allang voorbij, over the hill. Het is geen gemakkelijk werk en het zou werkelijk het mooiste zijn om dit werk in een live-uitvoering te ondergaan met de teksten op je schoot. De teksten al luisterend ontwarren is niet te doen.

Muzikaal valt er enorm veel te genieten en ik wil hier slechts één voorbeeld onder de loep nemen. Het nummer ... and it's again gaat volgens zegslieden over ons onvermogen om te ontsnappen aan vaste patronen. Het nummer duurt ruim 27 minuten maar bestaat gedurende de laatste twintig minuten uit slechts één toon. Toen ik dit voor het eerst hoorde dacht ik aanvankelijk dat een operakoor stond te neuriën maar die gedachte is niet houdbaar. De toon kent geen enkele modulatie en wordt werkelijk onophoudelijk, zonder pauzes als gevolg van ademhaling of iets dergelijks, geproduceerd. Dus het kan niet de menselijke stem zijn, noch een blaasinstrument. Dit geluid moet wel afkomstig zijn van een elektronisch orgel of synthesizer.

Het is een hallucinant geluid waarvan je je afvraagt waarom er maar geen einde aan lijkt te komen. Zelf vind ik het fascinerend en prachtig. Als de combinatie van springerige jazz en moeilijk te verstaan spreekgezang u teveel is begin dan bij minuut 8:00 en hoor hoe op de achtergrond een bijna pastoraal geluid zich naar voren dringt dat dan al heel snel overgaat in dat intrigerende unisono. De belangrijkste stemmen in dit werk zijn van Carla Bley, Jack Bruce, Linda Ronstadt en Paul Jones. Er werken ook aardig wat gerenommeerde instrumentalisten mee aan dit project: Gato Barbieri, Don Cherry, Charlie Haden, John  Mclaughlin, Enrico Rava, Chris Woods en nog  vele anderen.

Himmel über Berlin

 

Himmel über Berlin heette de film van Wim Wenders uit 1987. Het schijnt dat hij zelf de voorkeur gaf aan de Engelse titel Wings of Desire. Na bjna veertig jaar zag ik deze film opnieuw. Ik was er al weer veel van vergeten. De hernieuwde kennismaking viel me bepaald niet tegen, integendeel. De film is nog steeds springlevend en even veelzeggend als destijds. Ik meen me te herinneren dat ik er destijds niet veel van begreep en voor een deel is dat niet veranderd. De personages spreken geregeld enigmatische woorden uit waar ik geen touw aan vast kon knopen. Zoals in een van de laatste scenes de verschrikkelijk mooie Solveig Dommartin (waarom heb ik haar sindsdien niet meer zie acteren?) Ik heb ademloos naar haar zitten kijken maar van wat ze zei begreep ik helemaal niets. De mens geworden engel Damiel (voortreffelijk vertolkt door Bruno Ganz) bleek haar wel te begrijpen, gelukkig maar voor hem want ook hij was behoorlijk verliefd op haar geworden. Hebben engelen dan toch gevoel?

We kregen dit keer een adequate inleiding op de film waarin een stukje interview met Wim Wenders werd  vertoond  en waarin hij uitlegde dat hijzelf vroeger veel van engelen had gedroomd. Dat is mij nooit overkomen. Maar daar ligt dus de oorsprong van deze film. Wat nu eigenlijk nut en noodzaak van die engelen waren komen we niet te weten. Ze kunnen niet ingrijpen in de levens van mensen en alleen kinderen kunnen hen zien, zo heb ik begrepen. Een jongen met een verloren liefde pleegt zelfmoord ondanks dat engel Cassiel naast hem staat.

 

Het is een dromerige, op enkele scenes na geheel in zwart-wit gedraaide, film met een prachtige rol voor Peter Falk, die we natuurlijk allemaal kennen als Columbo. Hoe moet ik deze fraaie film nu toch duiden? Misschien vooral dat we blij moeten zijn dat we allemaal sterfelijk zijn en dat we voordat het zover is gewoon door moeten ploeteren. Soms zit het mee, vaak zit  het tegen. Jaag je dromen na en als je geluk hebt kun je er iets van waarmaken. En streef vooral niet naar het eeuwige leven, daar word je zeker niet gelukkig van. Ik weet dat het zo is maar stiekem zou ik toch wel Fosca willen zijn. Maar daarover een andere keer.