Het blijft hommeles bij De Vrije Gedachte

 

Het bestuur van De Vrije Gedachte heeft per e-mail laten weten dat het opstapt en wel met onmiddellijke ingang. Letterlijk schrijft het bestuur: "Wij willen niet besturen in een vrijdenkersvereniging waarvan een significant deel van de actieve leden niet lijkt te beseffen wat vrijdenken behelst." Kijk, zo doe je dat, je geeft gewoon de leden de schuld. 'Ach, de stumpers, ze begrijpen het niet.' Nu ja, we hoeven het bestuur nu niet meer te diskwalificeren op de eerstvolgende ledenvergadering, ze hebben dat nu zelf al gedaan.

Eerlijk gezegd vind ik zelf wel dat sommige leden te emotioneel en te fel reageren maar de verkiezing van Theodor Holman tot vrijdenker van het jaar was toch echt een kapitale blunder. Laten we eerlijk zijn, de Vrije Gedachte is een clubje oude, witte mannen (volgens mij is er niet één vrouw lid en er zitten ook geen vrouwen (meer) in bestuur of redactie) die soms wat amechtig het gedachtegoed van Anton Constandse proberen in ere te houden. Het is ons niet gelukt er een club van te maken die opvalt in het mediacircus van deze moderne tijd. We zouden een rol moeten spelen in tal van discussies over godsdienst, vrijheid en gelijkheid, gender en klimaat en wat al niet meer maar we spelen simpelweg een rol van nul en generlei betekenis.

Ik ben benieuwd of de vereniging deze hobbels weet te nemen en haar voortbestaan succesvol weet te continueren. Ik heb er een hard hoofd in. 

Op een zonnige zaterdag...

 

 ... in Amsterdam, midden oktober 2025, werd Theodoor Holman gelauwerd als Vrijdenker van het jaar 2025. Plaats van handeling: de Balie. Aangezien ik verzuimd had mij op te geven - die boodschap had ik helaas gemist - werd ik niet tot de zaal toegelaten. Lange reis en een mooi protestbord, allemaal voor niets. Ik zei tegen de voorzitter, joh, dan blijf ik wel staan. Maar dat vond hij niet goed. Waarom niet? God mag het weten. Ondanks dat de zaal uitverkocht was bleken enkele aangemelden toch te verzaken en kon ik alsnog naar binnen. Ik nam plaats op de tweede rij waarop een man vóór mij op de eerste rij kwaad opmerkte: "ik wil zo'n bord niet in mijn rug". Pardon? "Ik wil zo'n bord niet in mijn rug". Maar u weet niet eens wat er op dat bord staat. "Dat weet ik wel en ik wil het niet in mijn rug". Da's dan heel vervelend voor u, dan zoekt u maar een ander plaatsje, ik blijf hier zitten. Het bleek te gaan om Keyvan Shahbazi, de Vrijdenker van het jaar 2024. Een onaangename man met nare teksten die in de Telegraaf een column schijnt te hebben. Binnen de vereniging De Vrije Gedachte schijnt men te denken dat hij de Telegraaf heeft ingeschakeld maar ik geloof dat niet. Ik ben ervan overtuigd dat het bestuur dat zelf heeft gedaan. Lang leve de escalatie. En ja hoor, de Wierd Duks daar stonden al klaar om hun vitriool over ons uit te spreiden en het vuurtje eens flink op te stoken., Zonder wederhoor, uiteraard!

In de vragenronde aan het eind stelde ik Holman de volgende vraag: "Mijnheer Holman, uit uw columns krijg ik sterk de indruk dat voor u de geschiedenis begon op 7 oktober 2023 maar in de werkelijkheid is die toch echt heel wat ouder. Ik heb een gedachtenexperiment voor u: stel dat de joden in 1948 tegen de Palestijnen hadden gezegd: hallo, hier zijn wij, jullie nieuwe buren, zullen we proberen als goede buren vreedzaam naast elkaar te leven? Hoe zou de wereld nu er dan hebben uitgezien?" 

Uit de zaal werd er onmiddellijk uit vele kelen verontwaardigd geroepen: "maar dat hebben we gedaan!." Ook mijn buurman Ronnie Naftaniel bevond zich in dat koor. O ja, antwoordde ik, dus de Naqba heeft nooit bestaan. "Inderdaad, nee", werd er geroepen. Dus er werden nooit 750.000 Palestijnen het land uit gezet? "Nee!" riep de zaal. Tegen zoveel domheid was ik niet opgewassen en ik vroeg de zaal: welke geschiedenisboeken hebben jullie in godsnaam gelezen? 

Maar de kersverse Vrijdenker van het jaar 2025 was mij nog een antwoord schuldig. Dit is wat hij zei: "Tja, dat weet ik niet, ik kan niks met zo'n vraag dus ik zou niet weten hoe de wereld er nu dan uit zou hebben gezien". Wat een verbeeldingskracht! En dat voor een Vrijdenker van het jaar. Hij sloot af met de opmerking dat PvdA-Groen Links zoveel kritiek op Israël had dat ze daarmee aangaven volledig achter Hamas te staan. Ik was de enige die luid protesteerde. 

Bij De Vrije Gedachte zijn ze de weg kwijt

 

Het enige platform voor atheïsten in Nederland is de vrijdenkersvereniging De Vrije Gedachte. Van de week werd ik opgeschrikt door de mededeling van het bestuur dat men had besloten Theodor Holman uit te roepen tot Vrijdenker van het jaar 2025. Voor mij aanleiding om de volgende brief aan het bestuur te zenden.

Het bestuur van De Vrije Gedachte is gek geworden

Krijg ik pardoes een uitnodiging in mijn mailbox om op 18 oktober aanwezig te zijn bij de uitverkiezing van Theodor Holman tot Vrijdenker Van Het Jaar 2025. Mijn eerste reactie is: dit kan niet waar zijn, ik heb het niet goed gelezen. Maar verdomd, het staat er echt! Mijn tweede reactie is: hoe komt zo’n verkiezing tot stand? Spelen de spelregels van de democratie hier nog een rol of besluit het bestuur in haar oneindige wijsheid dat Holman een goede en zelfs voor de hand liggende keuze is? Maar als het bestuur zo wijs is kan ze ook op haar vingers uitrekenen dat niet iedereen blij zal zijn met deze uitverkiezing. Niet overwogen om toch maar eventjes de achterban te raadplegen? Welnee, hoezo? Democratie is alleen maar lastig. Dat vinden steeds meer mensen, wereldwijd. En zo wordt die democratie overal, daar wat sneller dan hier, afgebroken. En het bestuur van De Vrije Gedachte meent dat het opportuun is een bijdrage aan dat afbraakproces te leveren.

Iedereen kent Theodor als een uitgesproken filosemiet annex islamofoob. Dat is uiteraard zijn goed recht maar hoe kun je iemand een vrijdenker noemen die zich kennelijk kritiekloos schaart achter het sprookje dat een of andere god zou hebben besloten dat Palestina uitsluitend voor de joden is? En dat wij daar allemaal maar naar te luisteren en te gehoorzamen hebben? En hoe kun je iemand een Vrijdenker noemen die het gedrag van Israël in Gaza niet wenst te kenschetsen als genocide?

Hierbij dien ik een motie van wantrouwen in tegen het bestuur van De Vrije Gedachte. U geeft  geen donder om uw leden en volgt liever uw eigen agenda. Welnu, geacht bestuur, uw agenda is de mijne niet en ik kan me niet voorstellen dat ik de enige ben die er zo over denkt.

Enno Nuy
3 oktober 2025