De mens is geen diepgewortelde plant

In een uitstekend artikel in de NRC van 11 januari schrijft Kiza Magendane dat het idee fixe dat wij in onze maatschappij geworteld zijn nodig aan herziening toe is. Alleen planten hebben wortels, zonder wortels kunnen ze niet bestaan. De prijs voor die wortels is het onvermogen van planten zich te verplaatsen. Maar als mensen eenmaal uit de baarmoeder gekomen zijn, kunnen ze vanaf een zeker moment alle kanten op. Toch maken wij onszelf wijs dat wij net als planten diep geworteld zijn.

En er zijn genoeg politici te vinden die het huidige model van natiestaten en nationale grenzen maar wat graag verdedigen. Westerlingen sluiten migranten op onder de meest deplorabele omstandigheden terwijl ze zelf helemaal niets hoefden te doen voor hun eigen verworvenheden. Niets dan het toeval dat hen juist daar geboren liet worden. Magendane voegt er fijntjes aan toe dat de Europeanen de natiestaat uitvonden in een tijd dat zijn Afrikaanse voorouders niet als mensen werden beschouwd.

Geen enkele grond echter behoort één mens toe. Rousseau beredeneerde al dat alle ellende in de wereld veroorzaakt werd door die eerste mens die stuk grond omheinde en doodleuk verklaarde dat dat van hem was. Magendane: "De liberale notie van eigendomsrecht heeft ervoor gezorgd dat de mens een instrumentele relatie, gericht op eigen behoefte, met zijn medemens en de wereld om zich heen heeft. Maar dat ging wel ten koste van de onderlinge solidariteit".
"En in naam van nationale grenzen en van onze verzorgingsstaat worden nu mensen in detentiecentra gestopt. In naam van de verzorgingsstaat mogen mensen verdrinken. In naam van de nationale verzorgingsstaat hebben wij compassie en intermenselijke solidariteit in de prullenbak gegooid".

Behartigenswaardige woorden. En juist bovendien. Migratie is een moreel thema. Wij zouden ons wel eens wat aan mogen trekken van deze woorden van Magendane. Maar kom daar eens om bij De Jonge, Dijkhoff, Wilders of Baudet. En nee, dit betekent niet dat wij de deuren maar open moeten zetten. Migratie zal altijd een geweldig probleem voor ons blijven. Maar het zou al een boel schelen wanneer wij het op konden brengen onszelf niet als gewortelde planten te beschouwen. Dan valt het ons ook makkelijker om nieuwkomers als Nederlander te beschouwen en niet als homeopathische verdunning van onze nationale identiteit. U wilt toch niet beweren dat die typische Nederlander zo bijzonder is dat die rassenvermenging koste wat het kost zou moeten afwijzen?

Voorbehoedsmiddelen als Haarlemmer Olie

Bolkestein wil ons doen geloven dat het vrij verstrekken van de pil in Afrika de beste remedie is tegen migratie vanuit dat continent naar Europa. De vraag is of hij daar gelijk in heeft. In de NRC van dit weekend gaat publicist Kiza Magendane in op dit heikele onderwerp. Hij wijst er terecht op dat er over Afrika voornamelijk in alarmerende bewoordingen wordt gesproken: een bevolkingsexplosie of tsunami, een exodus of explosief stijgende migrantenaantallen. Feit is dat de bevolking van het Afrikaanse continent tussen nu en 2050 zal groeien van 1,2 naar 2,5 miljard. De vraag is of het continent zoveel inwoners aankan in termen van een sociaaleconomisch aanvaardbaar leven.

Magendane ergert zich er (mijns inziens terecht) aan dat het Westen denkt te kunnen bepalen welk inwoneraantal voor Afrika aanvaardbaar is. Op welke wijze zou een maatregel als het terugdringen van het inwoneraantal door anticonceptie te rechtvaardigen zijn? Als we bevolkingsdichtheid van Nederland, Europa en Afrika met elkaar vergelijken dan komen we uit op 400, 73 respectievelijk 40 inwoners per vierkante km uit. Hoezo zou Afrika te dicht bevolkt raken?

Bovendien, zo stelt Magenda, leert de geschiedenis ons dat het inwoneraantal doorgaans daalt naarmate de welvaart stijgt. Als je de anticonceptiepil al zou willen inzetten, begin er dan eens mee de productie daarvan in Afrika te doen plaatsvinden, zodat de werkgelegenheid en de winst ook aan dat continent ten goede komen.

Maar terug naar het probleem van migratiestromen. Wij maken ons druk om Afrikanen die hun heil op het Europese vasteland komen zoeken maar we vergeten daarbij dat tachtig procent van de Afrikaanse migratie binnen Afrika zelf plaatsvindt.

Uiteindelijk is migratie een direct gevolg van de sterk toenemende ongelijkheid, overal ter wereld. En die ongelijkheid is weer een direct gevolg van het hyperkapitalisme. Migratie is dus een verdelingsvraagstuk en wie werkelijk iets zou willen doen om migratie van elders naar ons tegen te gaan moet de oplossing dan ook in herverdeling zoeken.

In Europa gooien wij jaarlijks  88 miljoen ton voedsel weg. Dat vertegenwoordigt een waarde van 143 miljard Euro. En wij willen Afrikanen de les lezen? En de pil opdringen? Laten we er wegen, fabrieken en scholen bouwen. Dat is een veel betere remedie, in ons eigen belang en in het belang van de Afrikanen. Dixit Magendane en ik steun hem daar volledig in. Laten we ons toch vooral herinneren dat een aanzienlijk deel van onze welvaart is gebouwd op wat we in vroeger eeuwen elders hebben geroofd. Het Afrikaanse continent is door het Westen in de tijden van de koloniën leeggegeten. China doet het n nog eens dunnetjes over.