In een voortreffelijk artikel in de NRC van dit weekeinde schrijft journalist Marcel ten Hooven over onze democratie. Waar ging die ook alweer over, waarvoor en voor wie is die bedoeld? Wat mankeert eraan? Moet ons bestel gewijzigd worden? Hieronder citeer ik ruimhartig uit dat artikel dat me uit het hart gegrepen is, ik had het zelf niet beter kunnen verwoorden:
"Overal waar tegenstellingen in de samenleving harder of zelfs onverzoenlijk worden, winnen politici die een onderscheid maken tussen vriend en vijand veld. Anoniem gemaakt als bijvoorbeeld 'elite', 'immigrant', 'moslim', 'kosmopoliet' of 'grootkapitaal' fungeert die vijand als zondebok, tegen wie alle wrok over wat niet goed gaat gericht wordt. Zo versterken maatschappelijke spanningen en polarisatie elkaar.".
"Met zijn dichotomie tussen 'wij' en 'zij' ordent de autocraat weer en creëert hij overzichtelijkheid in een complexe maatschappij met poreuze grenzen en vervaagde sociale structuren. De loyaliteit die hij van de kiezers vraagt is aan hem: de sterke man, de leider die weet waar al hun tegenslag vandaan komt, wie er schuldig aan is en hoe het weer goed kan komen".
"De autocraat maakt het je gemakkelijker. Hij zegt dat mensen die anders zijn dan jij culturele chaos veroorzaken, een crisis van de 'nationale identiteit', en dat ze jouw manier van leven ondermijnen. Ook hier geldt dat in onzekere tijden het verhaal over zondebokken en schapen gemakkelijker over het voetlicht is te brengen dan dat over tolerantie en de realiteit van multiculturalisme".
"In haar formele gedaante is de democratie een praktische methode om een meerderheid achter politieke besluiten te krijgen. In haar morele gedaante - dan spreken we over de democratie als beschavingsvorm - is zij er veeleer om minderheden te beschermen. Minderheden waartoe wij allen behoren: ieder voor zich heeft zo zijn diepe overtuigingen, waarnaar hij zijn leven wil inrichten".
"Anders geformuleerd: het democratische en rechtsstatelijke gehalte van een natie is af te lezen aan de mate waarin je 'anders' kunt zijn zonder dat anderen jou als een bedreiging gaan zien. (---) De democratie is dus pas een volwaardige als zij is vastgeklonken aan burgerlijke rechten en vrijheden die minderheden tot hun recht laten komen. Niet de wil van de meerderheid is de kernwaarde van de democratie, maar de bescherming van minderheden".
"Uit de opvatting dat de meerderheid altijd gelijk heeft kan een grote ravage voortkomen, zoals de Brexit. Na de meerderheidsuitspraak in het Brexitreferendum hebben de Britten zich overgeleverd aan een nationale fantasie over een onafhanklijk, welvarend land, hoewel ze in werkelijkheid op het punt staan zich van de kliffen van Dover te storten".
"Het referendum is een domme vorm van democratie. Het kleedt de democratie uit tot enkel het stemrecht en reduceert haar daarmee tot de simpele gedachte dat een kwestie is afgedaan zodra de kiezer heeft gesproken. Die uitspraak krijgt dan, zoals in het Brexitdrama, de status van een soort volmacht om de wil uit te voeren van degenen die bij het referendum de winnende stem uitbrachten".
