In de NRC van dit weekend schrijft filosoof en activist Chris Julien een interessant artikel waarin hij betoogt dat ook de journalistiek beter een cordon sanitaire rondom rechts-extremisme bouwt dan door middel van onderzoeksjournalistiek zulk gedachtegoed aan de kaak stelt. Julien stelt vast dat naarmate de journalistiek meer schrijft over de achtergronden van rechts-extremisme, zulk gedachtegoed steeds normaler wordt, lijkt te worden. Niet alleen dat vaker erover schrijven speelt zulk gedachtegoed in de kaart, ook het voortdurend ontmaskeren en stellen van grenzen lijkt alleen maar contraproductief te werken.
Julien schrijft: "Per saldo is het effect van alle ophef over de zoveelste uitspatting van een uiterst rechtse politicus, dat de groep die zulke standpunten huldigt groter lijkt dan ze is. Zo verschuift de indruk van wat gezegd mag worden, welke emoties het daglicht kunnen verdragen én wie het meerderheidsstandpunt vertegenwoordigt. Dat zelfs de kritiek die indruk niet weg kan nemen, is het geheime wapen van uiterst rechts." Ik onderschrijf de constatering van Julien dat de populist immuun lijkt voor rationele kritiek. Die reageert laconiek op de streep in het zand, de morele aanklacht en het feitenrelaas met de ultieme populistische uitdaging: "wat ga je eraan doen dan?"
Vervolgens concludeert de schrijver dat een cordon sanitair het beste antwoord op rechts-extremisme is. Maar dat werkt alleen als alle betrokkenen daaraan meedoen. Als er één kikker uit de kruiwagen springt, wordt de ban gebroken. En van de journalistiek, stelt Julien, mogen we het goede voorbeeld verwachten en dat noodzaakt een andere taakopvatting. Naast transparantie en duiding gaat die over het obscuur maken en onttrekken van aandacht an de afzenders van ontoelaatbare opvattingen.
Op zo'n artikel kun je heel lang kauwen en ik ben het er onmiddellijk mee eens dat je niet op iedere lap rood vlees hoeft te reageren. En dat het risico dat journalistieke aandacht een beweging groter kan maken is een gekend fenomeen. Denk maar aan de Johan Derksen mantra: "het kan me niet schelen wat ze over me lullen, als ze maar over me lullen".
Het is een gegeven dat het rechtspopulisme wereldwijd heel attractief lijkt geworden. En we zien ook dat de sociaaldemocratie er nergens in is geslaagd met een passend antwoord te komen. Enerzijds wordt dat veroorzaakt doordat de sociaaldemocratie geen goede antenne meer lijkt te hebben voor de noden van de moderne burger. Maar er is meer aan de hand. De democratie wordt niet langer gezien als een de enige uitweg uit maatschappelijke onrust of oplossing voor grotere samenlevingsproblemen. En al helemaal niet voor migrantenbewegingen die over de hele wereld tot extremistische en vooral onverdraagzame uitingen en protesten leidt.
Ik ben het radicaal oneens met Chris Julien. Waarom dat zo is leest u hier.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten