Een mooi gesprek met een vreemde lach

 

Zomergasten, dit keer met Khadija Arib. In tegenstelling tot vorige week toen het gesprek met cameraman Hoyte van Hoytema maar niet tot leven wilde komen, voerde Maassen dit keer een voortreffelijk gesprek met de voormalige Kamervoorzitter. Het was een boeiend gesprek, informatief door de gekozen beelden en langzaam maar zeker kregen we een helderder beeld op deze mooie vrouw die aan het eind van haar carrière door het slijk werd gehaald door haar opvolgster. Zo, nu weet u meteen waar ik in deze discussie sta.

Het wachten was op het moment dat Maassen de tere kwestie aan zou roeren. Ondenkbaar dat het gesprek niet op dat thema terecht zou komen. Het duurde een uur of twee maar toen zaten we er opeens midden in. Maassen ging er bijna met gestrekt been in en leek Arib niet te willen geloven toen zij zich verdedigde. Prachtig om te zien hoe de sympathieke en minzame Arib onmiddellijk verstrakte toen het onderwerp opeens op tafel lag. En ze verloor onmiddellijk haar kalmte en afstand toen ze de nieuwe Kamervoorzitter ervan beschuldigde haar op een ongekende manier te hebben neergesabeld, een mes in de rug had gestoken. Ze koos bewust niet voor de formulering "de huidige Kamervoorzitter" maar beperkte zich tot het denigrerende "Bergkamp".

Kom op, zei Maassen, je gaat me toch niet vertellen dat ... Hij geloofde haar werkelijk niet. Maar Arib hield, in mijn ogen volkomen terecht, vol dat het onbestaanbaar was dat je goede naam te grabbel gegooid werd door anonieme brieven. Tot de dag van vandaag weet zij niet waarvan ze nu precies beschuldigd wordt. En dan zou zij aan een onderzoek tegen haarzelf mee moeten werken? Natuurlijk niet, dat is ronduit onzindelijk.

Tot zover was er nog niets aan de hand. Maassen stelde zich zeer kritisch op maar bleef uiterst correct en to the point. Arib had zichtbaar moeite met zijn 'aanval' maar dook niet weg en verdedigde zich knap en met de juiste argumenten. Het thema kon worden afgerond maar opeens barstte Maassen in lachen uit. Het leek alsof hij haar recht in haar gezicht uitlachte. Hij lichtte zijn lachen niet toe, het werd stil en na een paar seconden vroeg Arib hem waarom hij nu eigenlijk lachte. Kennelijk realiseerde Maassen zich dat zijn reactie licht verkeerd kon worden geïnterpreteerd en hij kwam met een wat schaapachtige en halfbakken verklaring. Aan het eind van het gesprek vergaf Arib Maassen zijn wat ongelukkige interventie. 

Ik vond het een mooi interview met uitzondering van die lach. Het siert Maassen dat hij het lastige onderwerp niet uit de weg ging en ook geen genoegen nam met het eerste het beste antwoord. Kritisch doorvragen lag in de rede en dat deed hij. Maar Arib heeft het gelijk aan haar zijde, wat mij betreft althans en ik hoop vurig dat haar op enig moment recht gedaan zal worden.

Zomergasten over de kosmos, kwantummechanica en verstrengeling

 

Een van de betere televisieprogramma's, Zomergasten, een ijzersterke formule en heerlijk voor al diegenen die van de lange adem houden, die er een lekker voor gaan zitten. Om het programma tot een succes te maken heb je een goede interviewer nodig en tot de verbeelding sprekende gasten. Met Jeanine Abbring had het programma de laatste jaren een voortreffelijke interviewer. Nu zit Theo Maassen daar en die liet gisteren zien zich uitstekend van zijn taak te kunnen kwijten. Gelukkig maar, hij maakt zich dienstig aan het programma en daarmee aan de kijker. En hij laat de gast aan het woord.

Thomas Hertog was de eerste gast dit jaar, de Belgische kosmoloog die jarenlang samenwerkte met Stephen Hawking. Ik kocht onlangs nog zijn jongste boek Het ontstaan van de tijd. En houd me het laatste jaar steeds intensiever bezig met de geschiedenis van het heelal, tijd en kwantummechanica. Niet dat ik een kenner ben, het is zware kost voor een niet-natuurkundige. Maar ik vind deze onderwerpen nu eenmaal mateloos fascinerend. En Hertog was een tot de verbeelding sprekende gast. Hij formuleerde kalm en bedachtzaam en slaagde erin zijn zware kost in begrijpelijke taal op te dienen. Dat neemt niet weg dat ik vrees dat desondanks toch vele kijkers zullen zijn afgehaakt.

Maar ik heb ervan genoten. Een woord dat steeds terugkeerde bij Hertog was 'verstrengeling', een woord dat een centrale rol speelt in de kwantummechanica.Een van de meest interessante beelden die Hertog liet zien was een stukje uit een teruggevonden interview met de Belgische priester-kosmoloog Georges Lemaitre uit 1964. Lemaitre was de eerste die van de oerknal repte en de beelden die Hertog liet zien hadden betrekking op de vraag hoe die oerknal zich liet rijmen met de Godsidee. Het Vaticaan was er snel bij om in die oerknal de hand van god te zien maar Lemaitre wees dat af, er lag geen plan ten grondslag aan het ontstaan van het heelal. Tegelijkertijd volhardde hij in zijn geloof in een god en sprak van de twee paden die tot de waarheid konden leiden. Het pad van de oerknal kan ik volgen maar dat pad van god is voor een simpele sterveling zoals ik niet te begrijpen. Hertog zei er zelf ook van dat dast geen eenvoudige kost was.

Rovelli liet ons zien dat wijzelf een centrale rol spelen in de wereld van de kleinste deeltjes, die wereld waar iets pas iets is als het wordt waargenomen. De kosmologie stelt ons in staat terug te kijken, dankzij het gegeven dat er licht is dat met een duizelingwekkende snelheid van 300.000 km per seconde door het heelal reist. En Einstein liet ons zien dat ruimte en tijd onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Ook weten we dat de hoofdwetten van de natuur- en scheikunde overal in de kosmos hetzelfde zijn. Maar aangezien ruimte en tijd geboren werden met de oerknal, bestond er dus geen tijd vóór de oerknal, bestond er dus geen ruimte vóór de oerknal en bestonden er dus ook geen hoofdwetten van de natuurkunde. Daarmee wordt alles wel heel erg betrekkelijk.

Enfin, hierover zijn we nog lang niet uitgedacht en uitgelezen. Ik vond het een prachtige uitzending waarin de vertoonde beelden echter veel te kort waren. Heel erg jammer. Ik had The origin of time van Anne Teresa de Keersmaeker wel helemaal willen zien. Net als dat interview met Lemaitre. Tot slot nog een enkel woord over het decor: groot en leeg en koud, zou ik zeggen. Wel passend bij een avond over de kosmos wellicht maar in zijn algemeenheid vond ik het vooral gevoelloos en koud.