Philip Vermeulen

 

We waren in het Rijksmuseum Twente waar een prachtige tentoonstelling is te zien van de jonge kunstenaar Philip Vermeulen. Een zestal installaties waarin hij speelt met beweging, licht en geluid. En waarmee hij je zintuigen compleet op zijn kop zet. Kijk maar, er staat niet wat er staat. Het is verbluffend om te ervaren dat je waarnemingen in de war geschopt worden.

Kern van deze tentoonstelling is Chasing the dot, waar je als kijker in een gemakkelijke bank plaats neemt vlak tegenover een enorm wit scherm, gebogen aan de beide uiteinden. Ik heb bijna de gehele cyclus op video gezet, kijk hieronder maar, duurt nog geen drie minuten. Het gaat om de laatste video, vooral het gehele scherm benutten natuurlijk en bedenk dat ik hier slechts het middelste deel van het enorme scherm kon filmen.
Wat je onmiddellijk ervaart is dat de camera iets heel anders registreert dan jij zelf denkt te zien. En het is vooral leuk om deze installatie te ondergaan samen met iemand anders. Ook dan zul je ervaren dat je beiden naar een andere voorstelling zit te kijken. De bijbehorende geluidscollage lijkt je waarnemingen ook nog eens te sturen, je krijgt er maar geen grip op. Maar het is een overdonderende ervaring!

In een andere installatie, Pulse, kijk je naar een donker scherm waarop in nagenoeg volledige schemering kijkt naar een continu in- en uitbewegend iets, een doek? een stuk textiel? een anus? een poliep? Je weet het niet, het 'ding' is ook maar net te onderscheiden. Het bijbehorende geluidsbeeld is intrigerend en uitermate verrassend.

Als je klaar bent heb je onmiddellijk de neiging nog maar een rondje te doen. Dit is ronduit spectaculair terwijl het de maker daar in het geheel niet om te doen is. Hij lijkt er zelf ook versteld van te staan, zie je in de video aan het einde van de zes zalen. Vermeulen timmert flink aan de weg in binnen- en buitenland. Geen wonder ook, hij heeft iets te tonen, te vertellen. Gaat dat zien!

Roombeek

 

De meeste mensen weten nog wel waar ze waren op 13 mei 2000, de dag van de vuurwerkramp in Enschede, 23 doden, 950 gewonden, 200 woningen geheel verwoest, meer dan 1200 bewoners geëvacueerd. Inmiddels is de wijk geheel vernieuwd, op een indrukwekkende en prachtige manier nog wel. Maar niet alleen dat Roombeek is fraai, net als eerder Oldenzaal (waar ik in mijn jeugd vaak kwam omdat mijn grootouders daar woonden, ook Enschede, waar ik tussen mijn vijfde en negende woonde, is een zeer aangename stad, ruim van opzet met veel stadsvernieuwing. Naar het zich laat aanzien in de oorlog nauwelijks beschadigd. Zelfs de synagoge bleef ongedeerd.

 

Maar het gehele kwartier rond Roombeek is een fraai staaltje van stadsvernieuwing. Enschede kon dat ook wel gebruiken, ik vond het vroeger maar een gemeente van niks. Hoe anders is dat nu. In de aanloop naar de nieuwe wijk, vanaf het onvolprezen Rijksmuseum aan de Lasondersingel, tref je veel woningen gebouwd onder architectuur aan. Onbetaalbaar vermoedelijk maar wel zeer fraai!
 

 

Maar ook het voormalige Balengebouw met aan Jan Cremer gewijde gevels en het appartementencomplex de Eekenhof zijn imposant en prachtig. Dan volgen al snel de Museumfabriek,  het AKI-complex en de voormalige watertoren. En tot slot de in Delfts blauw betegelde warmte kracht centrale die de wijk Roombeek van warmte voorziet. De vuurwerkramp was natuurlijk een afschuwelijke gebeurtenis maar heeft de stad uiteindelijk wel iets heel moois en duurzaams opgeleverd: een prachtige nieuwe wijk, ruim van opzet, veel groen, veel cultuur, niet helemaal volgeplempt met horeca en volgens mij een heel aangename plek om te wonen. Ik zou wel kunnen aarden in dat Enschede. Maar ik heb dan ook wel iets met Twenthe en Tukkers. Het waren maar vier vijf jaar dat ik er woonde maar wel in die jaren waarin zich voor het eerst herinneringen vast zetten in je geheugen. En het waren de jaren vijftig, ik heb er alleen maar mooie herinneringen aan.

Fotobiënnale Haaksbergen

 

In een aardig park in Haaksbergen wordt elke twee jaar een fototentoonstelling van meerdere fotografen gehouden. U vindt op internet wel meer informatie. De toegang is gratis. Ook bewoners en kinderen van de lagere school mogen foto's inzenden. Een initiatief dat navolging verdient. Natuurlijk hadden ook hier vandalen al snel toegeslagen, het is nauwelijks te vermijden. Mogen ze eeuwig geplaagd worden door hun geweten.

Gouden korenaren

 

U kent vast het rijmpje van Herman Finkers wel: Uit gouden korenaren schiep god de Groningers en de Twentenaren; uit het kaf en de resten al die snakkers uit het westen. Ik weet niet zeker of Finkers hiervan wel de geestelijke vader is en ik betwijfel ook of die Groningers erin thuishoren. Ik herinner mij die in ieder geval niet. Maar die Tukkers, dat is goed volk hoor, al was het maar omdat Willem Wilmink zo'n prachtige Tukker was. Finkers zelf trouwens ook.

Dinkelland

 

De zon keerde terug zodat de fiets weer in beeld kwam. Via Tilligte fietsten we langs een prachtige en zeer gevarieerde route naar de grens, staken die zowaar over en kwamen door Hesingen en Getelo, waarna we weer terugkeerden naar het vaderland om via Vasse en Groot-Agelo weer op het vertrekpunt aan te komen. Een heerlijke tocht die nog maar eens extra liet zien hoe aangenaam dat coulisselandschap is. Beslist aangename streekarchitectuur, veel hout, ramen bestaan altijd uit vele ruitjes en onderaan de daklijst zit een subtiele knik maakt het beeld compleet. Het is een knus landschap, ik kan er geen beter woord voor bedenken.

Het historisch besef van joden

 

Ha, denkt u, hier komt weer eens een antisemitische column maar niets is minder waar. Opnieuw gaan jonge joodse kolonisten op de Westelijke Jordaanoever zich te buiten aan gewelddadigheden jegens Palestijnen die daar volkomen rechtmatig wonen. Er vallen, ook nu weer, geregeld doden, Palestijnen worden uit hun huizen verdreven en mishandeld, Palestijnse eigendommen worden vernietigd en in brand gestoken. De daders zijn doorgaans jonge joodse kolonisten en vrijwel altijd is in de verslagen van deze gruwelijkheden te lezen dat het Israëlische leger niet ingrijpt, toekijkt en staat te lachen. Dat laatste wordt dan door het leger stelselmatig ontkend maar dat begrijpen we wel. 

De Israëlische president, zelf geen toonbeeld van historisch besef, Isaac Herzog laat weten dat hij de jongste aanvallen door joodse kolonisten als pogroms veroordeelt. Herzog is geboren in 1960 en vermoedelijk heeft hij nog genoeg mee gekregen van de holocaust om zich te realiseren waar het begrip pogrom voor staat. De jonge joodse kolonisten hebben daar geen benul van, hun brein is verduisterd en beneveld door het begrip holocaust dat voldoende rechtvaardiging biedt voor elke vorm van geweld jegens iedereen die ze als hun vijanden zien. Hun historisch besef is gebaseerd op apocriefe geschriften waarin hun god hen het land dat samenvalt met het huidige Israël, de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever, beloofde. Hoe stompzinnig wil je het hebben?

Ik gun de joden hun geloof maar die belachelijke claim op het land van Israël moeten ze opgeven. Als ze een tweestatenoplossing blijven afwijzen, zullen ze al het land moeten delen met de door hen verdreven Palestijnen. Isaac Herzog heeft gelijk: de joodse kolonisten voeren pogroms uit, in de beste nazi-tradities. Als u dit antisemitisch vindt, ga uw goddelijke gang. De joden zijn hun geschiedenis bijster geworden, ze zijn de weg kwijt, ze hebben hun god verloren en hebben geen weet meer van medemenselijkheid. Wilt u dat ik nog eens extra de gewelddadigheden van Hamas jegens Israël op 7 oktober 2023 veroordeel? Bij deze dan, in de meest dwingende zin.

Herbert Nouwens

Herbert Nouwens (1954) is een beeldhouwer die gebruik maakt van industrieel staal dat hij in alle soorten en maten aantreft. Hij lijkt een voorkeur te hebben voor staal dat ooit gevormd werd voor een industrieel doel maar daar kennelijk niet langer functioneel kan zijn. Nouwens verandert niets aan het staal dat hij vindt maar assembleert het en construeert het tot beelden met een zekere zeggingskracht.

Nou ja, stevige zeggingskracht. Hij geeft zijn beelden titels maar daar hoef je je weinig van aan te trekken. Althans, dat meen ik. Zijn beelden staan werkelijk prachtig in de heerlijke omgeving rond Museum Belvedère in Oranjewoud onder de rook van Heerenveen. Ze komen hier schitterend tot hun recht. En ze spreken voor zich. Ik vind ze prachtig en krachtig.

Landgoed Singraven

 

De hoge luchtvochtigheid en de relatief hoge temperatuur van ruim 27 graden joeg ons al snel het bos uit. Te laat weliswaar, de muggen hadden me helemaal lek gestoken. Wat doen die muggen als ik daar niet rondloop? Kunnen ze daar niet gewoon mee doorgaan als ik het bos betreed?

Enfin, we kwamen bij het schuivenhuisje dat de toevoer van water van de Dinkel naar een kanaal reguleert. Een idyllische plek midden in het Twentse land. Er liggen hier heel wat stuwen bij elkaar. Het land is groen, donkergroen. Gelukkig toch ook nog wel wat bloemen. Op de terugweg zag ik het eerste koolwitje van deze reis. Zo'n vlinder moet zich toch ok tamelijk eenzaam voelen.

Grunberg versus Brusselmans, ging de laatste te ver?

 

De Vlaamse schrijver Herman Brusselmans schreef in het Belgische weekblad Humo een column over het gedrag van de Israëli in Gaza en op de Westoever. Ik begrijp iedere woede over dit laatste, woede die ik zelf ook voel als ik dagelijks de kranten lees. Maar Brusselmans ging een serieuze stap verder en schreef dat het beeld van een jongetje in Gaza dat schreeuwt om zijn moeder die onder h et puin bedolven is, hem zo boos maakt dat hij "iedere jood die hij tegenkomst een puntig mes door de keel wil rammen". 

Arnon Grunberg beschuldigt Brusselmans van revisionisme en wil niet langer voor Humo schrijven. In eerste instantie weigerde de redactie van het blad de column van Brusselmans aan te passen, het "ging immers om een satirische column, en geen journalistiek artikel of interview". Inmiddels heeft de redactie de gewraakte column van Brusselmans alsnog verwijderd.

Weinig beginselvast, die redactie van Humo. Wat vindt U? Ging Brusselmans te ver en heeft Grunberg gelijk of moet Grunberg niet zeuren en moet Brusselmans ruimte kunnen geven aan zijn emoties? Ik wil u wel vertellen wat ik er zelf van vind. Brusselmans ging te ver, veel te ver. En ik steun Grunberg in zijn besluit niet meer voor Humo te willen schrijven. De opmerkingen van Brusselmans zijn onversneden antisemitisch. De genocide die Israël pleegt is al ellendig genoeg en het bijkans oproepen tot het doden van iedere jood is nou niet de meest zinvolle bijdrage aan de discussies over deze intens treurige geschiedenis. Ook van Brusselmans, van wie we weten dat hij het hart op de tong draagt, hadden we meer prudentie mogen verwachten. Hij kon het niet opbrengen en dat is jammer.

Tilligte

 

In Twente, onder de rook van Ootmarsum en Denekamp, ligt, vlak aan de Duitse grens, het buurtschap Tilligte. We keerden terug naar de camping die we tien, twaalf jaar geleden voor het eerst bezochten. Nu zijn er nieuwe eigenaars, de sfeer is een stuk minder bijbels geworden.

Vandaag fietsten we ruim veertig kilometer maar de temperatuur was veel te hoog, dik 34 graden in de schaduw. Het is hier een prachtige omgeving met het typisch Twentse coulisselandschap. We hopen dat de temperatuur snel gaat dalen, zodat we het fietsen kunnen hervatten.